# Historia choinki – od Alzacji do polskich domów i podłaźniczki

**URL:** <https://naobcasach.pl/t/historia-choinki-od-alzacji-do-polskich-domow-i-podlazniczki/32652>\
**Category:** Święta\
**Created:** [19 Listopad 2026 01:19 UTC](https://naobcasach.pl/t/historia-choinki-od-alzacji-do-polskich-domow-i-podlazniczki/32652 "2026-11-19T01:19:16Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Autor:** ![redakcja](https://naobcasach.pl/user_avatar/naobcasach.pl/redakcja/32/15566_2.png) [@redakcja](https://naobcasach.pl/u/redakcja)\
**Data wpisu:** [19 Listopad 2026 01:19 UTC](https://naobcasach.pl/t/historia-choinki-od-alzacji-do-polskich-domow-i-podlazniczki/32652/1 "2026-11-19T01:19:16Z")

</div>

![Historia choinki](https://naobcasach.pl/uploads/default/original/3X/7/7/77815ca8c7b8e05137e18b6105f4feaab8879914.webp)

**Historia choinki: pierwsze wzmianki z Alzacji z 1521 i 1605 roku, podłaźniczka u polskiej powały, skąd bombki i lampki, kiedy choinka trafiła do polskich domów.**

Wydaje się, że choinka była w polskich domach od zawsze. Tymczasem to jeden z młodszych zwyczajów świątecznych – na polskiej wsi przyjął się na dobre dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Wcześniej nad wigilijnym stołem wisiało zupełnie inne drzewko, do góry nogami.

## Pierwsze wzmianki: Alzacja

Najstarszy znany zapis o świątecznym drzewku pochodzi z 1521 roku z Sélestat w Alzacji, dziś we Francji. W księdze rachunkowej miasta zanotowano opłatę dla strażników leśnych, którzy mieli pilnować lasu przed wycinaniem drzewek na święta. Z 1605 roku pochodzi opis ze Strasburga: anonimowy autor relacjonuje, że w izbach stawia się na Boże Narodzenie jodełki i ozdabia je różami z kolorowego papieru, jabłkami, opłatkami, złotkiem i cukrem.

Zwyczaj szybko upowszechnił się w niemieckich miastach, zwłaszcza w rodzinach protestanckich. Na przełomie XVIII i XIX wieku choinka trafiła na dwory arystokratyczne w całej Europie, a w połowie XIX wieku – dzięki królowej Wiktorii i księciu Albertowi, który pochodził z Niemiec – stała się modna także w Anglii.

## Podłaźniczka – polska poprzedniczka

Zanim w polskich chatach pojawiła się choinka, wieszano podłaźniczkę. Był to wierzchołek jodły, świerku albo sosny, zawieszany u powały, czyli sufitu, nad stołem – zwykle czubkiem w dół. Ozdabiano go jabłkami, orzechami, ciasteczkami, kolorowymi wycinankami, światami z opłatka i łańcuchami ze słomy. Gałązkom przypisywano moc chroniącą dom przed złem i chorobami, a jabłka i orzechy zapowiadały urodzaj i zdrowie.

W niektórych regionach zamiast podłaźniczki wieszano nad stołem pająki ze słomy i bibuły albo wspomniane światy. Podłaźniczka przetrwała na wsiach jeszcze w latach dwudziestych XX wieku, a dziś wraca jako ozdoba w stylu rustykalnym.

## Choinka w Polsce

Choinka trafiła na ziemie polskie pod koniec XVIII wieku, przede wszystkim za sprawą niemieckich protestantów – urzędników, wojskowych i mieszczan, którzy osiedlali się w miastach w czasie zaborów. Najpierw przyjęła się w domach mieszczańskich i szlacheckich, potem w miastach w ogóle, a na wieś dotarła w XIX wieku i upowszechniała się powoli aż do okresu międzywojennego. Początkowo część duchownych patrzyła na nią nieufnie, jako na obcy zwyczaj, ale szybko zyskała nowe, chrześcijańskie znaczenie – drzewa rajskiego i życia.

## Skąd bombki, lampki i łańcuchy

- **Jabłka i orzechy** – najstarsze ozdoby. Czerwone jabłko nawiązywało do rajskiego drzewa poznania dobra i zła.
- **Szklane bombki** – zaczęto je dmuchać w połowie XIX wieku w Lauscha w Turyngii, miasteczku słynącym z hut szkła. Legenda mówi, że pierwsze szklane owoce zrobił ubogi dmuchacz szkła, którego nie było stać na prawdziwe jabłka i orzechy.
- **Świeczki** – mocowane na gałązkach w metalowych lichtarzykach. Piękne, ale bardzo niebezpieczne.
- **Lampki elektryczne** – pojawiły się pod koniec XIX wieku i stopniowo wyparły świeczki.
- **Łańcuchy i wycinanki** – w polskich domach robione ręcznie z kolorowego papieru, słomy i bibuły.
- **Gwiazda albo szpic na czubku** – nawiązuje do gwiazdy betlejemskiej.

## Choinka w PRL i dziś

W czasach PRL choinkę nazywano często „noworoczną”, a w sklepach brakowało ozdób, więc wiele z nich robiło się w domu. Dziś wybór jest ogromny, a dylematy dotyczą raczej tego, czy kupić żywe drzewko, czy sztuczne – piszemy o tym w tekście [choinka żywa czy sztuczna](https://naobcasach.pl/t/choinka-zywa-czy-sztuczna-co-wybrac-i-co-jest-bardziej-eko/32650). Jak zadbać, żeby drzewko długo było zielone, wyjaśniamy na stronie [jak dbać o choinkę](https://naobcasach.pl/t/jak-dbac-o-choinke-zeby-nie-gubila-igiel-poradnik-krok-po-kroku/32658), a własne ozdoby zrobisz według instrukcji z tekstu [naturalne ozdoby świąteczne](https://naobcasach.pl/t/naturalne-ozdoby-swiateczne-suszone-pomarancze-pierniki-szyszki/32675).

Wieszając na choince jabłko, piernik albo papierową gwiazdę, nawiązujesz do najstarszych ozdób – tych samych, które zdobiły podłaźniczki i pierwsze alzackie jodełki kilkaset lat temu.
