# Jakie jest ukryte życie naszych genów?

**URL:** <https://naobcasach.pl/t/jakie-jest-ukryte-zycie-naszych-genow/4173>\
**Category:** Lifestyle\
**Created:** [27 Wrzesień 2010 09:24 UTC](https://naobcasach.pl/t/jakie-jest-ukryte-zycie-naszych-genow/4173 "2010-09-27T09:24:12Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Autor:** ![redakcja](https://naobcasach.pl/user_avatar/naobcasach.pl/redakcja/32/15566_2.png) [@redakcja](https://naobcasach.pl/u/redakcja)\
**Data wpisu:** [27 Wrzesień 2010 09:24 UTC](https://naobcasach.pl/t/jakie-jest-ukryte-zycie-naszych-genow/4173/1 "2010-09-27T09:24:12Z")

</div>

![Jakie jest ukryte życie naszych genów?](https://naobcasach.pl/uploads/default/original/2X/7/7fa079e5558b0955027b21d8f28ce609360154de.webp)

**Dlaczego bliźnięta jednojajowe, które mają ten sam materiał genetyczny, z wiekiem coraz bardziej się różnią i chorują na co innego? Odpowiedzi szuka epigenetyka – nauka o tym, jak sposób życia i otoczenie wpływają na działanie naszych genów.**

Przez długi czas powtarzano, że to, kim jesteśmy fizycznie, jest w całości zapisane w genach. Dziś wiadomo, że to tylko część prawdy. DNA działa jak ogromna książka z instrukcjami, ale o tym, które jej rozdziały są czytane, a które pozostają zamknięte, decydują także czynniki zewnętrzne. Tym właśnie zajmuje się epigenetyka, nazywana niekiedy nauką przyszłości.

## Geny to nie wyrok

Epigenetyka bada zmiany w aktywności genów, które nie zmieniają samego zapisu DNA. Można to porównać do zakładek i notatek na marginesie książki kucharskiej: przepisy są te same, ale jedne otwieramy codziennie, a do innych nie zaglądamy wcale. W komórkach podobną rolę pełnią chemiczne „znaczniki” przyczepione do DNA i do białek, na które jest ono nawinięte. Dzięki nim komórka skóry, wątroby i mózgu, choć ma te same geny, wykonuje zupełnie inną pracę.

Bliźnięta jednojajowe rodzą się z niemal identycznymi znacznikami. Z biegiem lat, pod wpływem innych doświadczeń, diety, nawyków i środowiska, te wzory coraz bardziej się rozchodzą. To jedno z wyjaśnień, dlaczego jedno z rodzeństwa może zachorować, a drugie nie, mimo wspólnego dziedzictwa.

## Co zostawia ślad

Badania pokazują, że na znaczniki epigenetyczne mogą wpływać między innymi:

- sposób odżywiania, zarówno nadmiar, jak i niedobór pożywienia;
- palenie tytoniu i zanieczyszczenie powietrza;
- przewlekły stres i jakość snu;
- aktywność fizyczna albo jej brak;
- warunki, w jakich rozwijamy się w łonie matki i we wczesnym dzieciństwie.

Część tych zmian jest odwracalna, co daje powody do optymizmu: zdrowsze nawyki naprawdę mają znaczenie. Naukowcy sprawdzają też, czy i w jakim stopniu ślady stylu życia mogą przechodzić na kolejne pokolenie. Wyniki badań na zwierzętach są obiecujące, ale u ludzi to wciąż przedmiot ożywionej dyskusji i nie należy traktować tego jako pewnika.

## Nadzieja dla medycyny

Wiedza o dziedziczności pozagenowej już dziś pomaga w badaniach nad przebiegiem wielu chorób, przede wszystkim nowotworowych. W komórkach raka często „wyłączone” są geny, które powinny hamować ich niekontrolowany wzrost. Zrozumienie tego mechanizmu otwiera drogę do nowych metod profilaktyki, diagnostyki i terapii, w tym leków, które próbują przywrócić prawidłowe działanie genów. Część z nich stosuje się już w leczeniu niektórych nowotworów, inne są dopiero badane.

Z tym większą ostrożnością podchodź do obietnic „diet epigenetycznych”, cudownych suplementów czy komercyjnych testów, które za opłatą mają odmłodzić Twoje geny. Nauka idzie naprzód, ale wciąż jest w drodze. Jeśli masz pytania o dziedziczne ryzyko chorób w rodzinie, porozmawiaj z lekarzem, który w razie potrzeby skieruje Cię do poradni genetycznej.

## Film na dobry początek

Przystępnym wprowadzeniem w temat jest dokument „Ukryte życie naszych genów” francuskiego reżysera Hervé’a Nisika. To blisko godzinna, wnikliwa, a zarazem zrozumiała dla laika opowieść o badaniach, które zmieniają sposób, w jaki myślimy o zdrowiu i dziedziczeniu. Po seansie łatwiej zrozumieć, że to, co jemy, jak śpimy i jak się ruszamy, nie jest tylko sprawą samopoczucia.

Geny dostajemy od rodziców, ale to, jak będą pracowały przez całe życie, w niemałym stopniu zależy także od nas.
