# Toruń - miasto piernika i Kopernika

**URL:** <https://naobcasach.pl/t/torun-miasto-piernika-i-kopernika/1605>\
**Category:** Lifestyle\
**Created:** [21 Maj 2008 08:48 UTC](https://naobcasach.pl/t/torun-miasto-piernika-i-kopernika/1605 "2008-05-21T08:48:15Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Autor:** ![redakcja](https://naobcasach.pl/user_avatar/naobcasach.pl/redakcja/32/15566_2.png) [@redakcja](https://naobcasach.pl/u/redakcja)\
**Data wpisu:** [21 Maj 2008 08:48 UTC](https://naobcasach.pl/t/torun-miasto-piernika-i-kopernika/1605/1 "2008-05-21T08:48:15Z")

</div>

![Toruń - miasto piernika i Kopernika](https://naobcasach.pl/uploads/default/original/2X/c/cd0eef1d9a1611a8f709e6c19131e9a855c78dd9.webp)

**Toruń to największy kompleks architektury gotyckiej w Polsce, a krzyżackiej - w Europie. Jeden z najcenniejszych - obok Krakowa i Zamościa - zespołów urbanistycznych, który pięć lat temu został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Europie - obok chińskiego muru i piramid.**

“…W starym Toruniu żył Kopernik. W starym Toruniu piekli piernik”. Tak zaczyna się popularna bajka. W tym mieście urodził się ponad 500 lat temu nie tylko znakomity astronom a 400 lat później twórca słownika języka polskiego, Szymon Bogumił Linde. Torunianinem był zmarły lider legendarnej grupy “Republika”, Grzegorz Ciechowski. Spędził tu dzieciństwo i chodził do podstawówki popularny aktor, Bogusław Linda.

Symbolem Torunia jest niewątpliwie Mikołaj Kopernik. Jego rodzina posiadała przynajmniej cztery kamienice w mieście - jedną przy rynku i trzy na ulicy noszącej obecnie jego imię.

Przyszły astronom mógł urodzić się w każdej z nich. Kilkanaście lat temu w gotyckiej kamienicy z numerem 15/17 urządzono muzeum Mikołaja Kopernika - chociaż nadal nie ma pewności, że urodził się właśnie tam. Muzeum, będące rekonstrukcją dawnego domu mieszczańskiego, posiada m.in. kolekcję przyrządów astronomicznych.

Pomnik genialnego astronoma, wg. projektu Fryderyka Tiecka (ten, który stoi na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, miał pierwotnie stanąć w grodzie Kopernika) ustawiono w 1853 roku na Rynku Staromiejskim przed ratuszem.

Umawiające się pod nim zakochane pary na ogół nie wiedzą, że właśnie Kopernik przetłumaczył z greki na łacinę “Listy obyczajowe, sielskie i miłosne” Teofila Simokaty.

Kolejny po Koperniku symbol Torunia czyli pierniki, wypieka się tu od XVI wieku. Wzbudziły one zachwyt genialnego kompozytora, Fryderyka Chopina, który bawiąc w 1825 roku na wakacjach w pobliskiej Szafarni, pisał w liście do przyjaciela, Jana Matuszyńskiego:: -"Widziałem ja, prawda również i całą fortyfikację, oprócz tego kościoły gotyckiej budowy, z których jeden w 1231 roku zbudowany.

Widziałem wieżę pochyłą i ratusz sławny w guście gotyckim, ale to tylko ci napiszę, iż największą impresję czyli alias wrażenie pierniki na mnie uczyniły, bo to wszystko nie przechodzi pierników, oj pierników, z których jeden posłałem Wam do Warszawy".

Wcześniej inny miłośnik toruńskich słodkości, król Jan III Sobieski, zabrał ze sobą do Warszawy toruńskiego piernikarza, aby wypiekał dla niego pierniki.

Jeszcze za czasów króla Zygmunta Augusta sprowadzano je z Norymbergi; później zajęli się ich wypiekiem piernikarze z Torunia, którzy szybko stali się bardziej biegli w tej sztuce niż Niemcy. Tajemnica ich smaku polegała na składnikach ciasta - pilnie strzeżonej tajemnicy. Oprócz mąki, nie żałowano do niego korzeni, miodu a nawet okowity. Leżakowało ono w drewnianych beczkach przez wiele lat.

Ponoć gdy piernikarzowi rodziła się córka, przygotowywał piernikowe ciasto, które po latach, gdy wychodziła za mąż, otrzymywała jako wiano. Po upieczeniu były tak twarde, że kiedyś ogromny okrągły piernik zastąpił złamane koło u kolasy pewnego zagranicznego dyplomaty, podróżującego po polskich drogach, które już wtedy słynęły z dziur i wybojów.

Toruńskie pierniki trafiały na królewskie stoły władców Prus i Rosji; stąd ich nazwa “cesarskie ciasto”.

Tradycyjnie władze miejskie Torunia wysyłały je do niemieckiej rodziny królewskiej wraz z życzeniami noworocznymi - Hohenzollernowie otrzymywali je do końca swego panowania. Obecnie spadkobiercą tradycji toruńskich piernikarzy jest Fabryka Cukiernicza “Kopernik” SA, istniejąca nieprzerwanie od 1763 roku (obecny zakład wybudował w roku 1913 Jakub Wesse). Dyrekcja fabryki pierników sfinansowała zakup dla muzeum genialnego astronoma jednego z kilku zachowanych do naszych czasów egzemplarzy dzieła “O obrotach ciał niebieskich”.

**Być w Toruniu i nie kupić pierników to tak, jak być w Rzymie i nie widzieć papieża.**

Dziś pierniki figuralne robione według starych wzorów można kupić w sklepie firmowym przy Żeglarskiej albo w Dworze Artusa przy Rynku Staromiejskim (jeszcze do niedawna mieścił się tam kultowy klub “Od Nowa”, w którym dawała pierwsze koncerty “Republika” i “Kobranocka”). Natomiast w muzeum mieszczącym się w dawnych sukiennicach można podziwiać stare drewniane formy, w których je kiedyś wypiekano.

Późnośredniowieczny Toruń szczycił się nie tylko piernikami, ale również produkowanymi tu winami. Jedyna pamiątka, jaka pozostała po tamtych czasach, to nazwa jednej z dzielnic: Winnica.

Tradycje uprawy winorośli przywieźli założyciele miasta - Krzyżacy. Właścicielami jednej z winnic była rodzina Koperników.

Wojny i gwałtowne ochłodzenie klimatu zmiotły winorośl z okolic Torunia. Ale tradycje przyrządzania trunków pozostały. Jeszcze w XIX wieku znajdowało się tu kilka słynnych fabryk wódek i likierów, w których produkowano m.in. słynny w całej Polsce likier ziołowy na spirytusie - “Toruńskie Krople Zdrowia”.

Do dziś przetrwała jedynie butelka po nim - eksponat w pierwszym polskim muzeum wina, mieszczącym się w forcie dawnej pruskiej twierdzy.

Spacer po Toruniu warto rozpocząć od jednej z miejskich baszt, zwanej Krzywą Wieżą, odchylonej od pionu o 1,40 metra (na jej szczycie znajduje się kawiarnia). Ponoć, gdy wieża skarżyła się budowniczemu, że jest krzywa, powiedział: “To ruń”.

I tak powstała nazwa grodu, któremu prawa miejskie nadano w roku 1233.  
Turyści idący przez Stare Miasto najpierw dostrzegają solidne mury gotyckich kamieniczek z czerwonych cegieł, na których zachowały się ślady kul, ognia a być może nawet plamy po gorących kluskach, które mieszczanie toruńscy wylewali na głowy najeźdźców oblegających ich miasto.

Nie sposób ominąć gotyckiego ratusza na Staromiejskim Rynku, jednego z najwspanialszych w Europie, odbudowanego w XVIII wieku według “kalendarzowej koncepcji”: 4 wieże, 12 wielkich sal, 52 komnaty i 365 okien (w roku przestępnym wybijano podobno jeszcze jedno).

Obecnie jest on siedzibą Muzeum Okręgowego, w którym znajdują się zarówno obrazy Jacka Malczewskiego i Olgi Boznańskiej, jak i kolekcja starych kluczy i zamków. Niedaleko ratusza stoi pomnik Flisaka. Legenda głosi, że grając na skrzypcach, wyprowadził on z miasta zasłuchane żaby, które po powodzi okupowały piwnice toruńskich kamienic.

Spośród czerwonych dachów starówki wystrzelają w niebo wieże gotyckich kościołów: Najświętszej Marii Panny, św. Jakuba oraz katedry św. Janów (Jana Ewangelisty i Jana Chrzciciela), na wieży którego po raz pierwszy w noc sylwestrową Roku Pańskiego 1499 odezwało się serce zawieszonego na powrozie uplecionym z pasków skór wołowych dzwonu Tuba Dei, ważącego prawie 7 ton.

Jego dźwięk miał wybłagać u Pana Boga odroczenie końca świata, spodziewanego na rok 1500. Dziś dzwon dzwoni tylko dwa razy do roku, bo od jego potężnego dźwięku kruszą się mury katedry. W jej wnętrzu znajduje się w chrzcielnica, przy której ochrzczono najprawdopodobniej Mikołaja Kopernika oraz mauzoleum Anny Wazówny, siostry króla Zygmunta III.

Jadąc z Warszawy, aby dostać się na toruńską starówkę, trzeba przejechać przez jedyny w tym mieście most drogowy, który pojawił się w tym miejscu w latach 30. ubiegłego stulecia.

Wcześniej łączył on brzegi Wisły pod Tczewem; po zakończeniu pierwszej wojny został rozebrany i spławiony rzeką do Torunia.

“Zagrał” Most Poniatowskiego w filmie “Zamach na Kutscherę” a sam Toruń “występował” w kilku innych polskich filmach: “Rejsie”, “Roku spokojnego słońca” i we “Wronach”.

W ciągu ostatnich kilkunastu lat Toruń zmienił się nie do poznania. Podświetlona o zmroku starówka, wystawna i pełna bogatych sklepów, pubów i restauracji Szeroka czy Żeglarska, na której gotyk miesza się z nowoczesnością, tętnią życiem w dzień i w nocy.

Gdy jednak spaceruje się nadwiślańskim bulwarem, miasto z tej perpektywy wygląda prawie tak samo, jak przed wiekami. Pewnie dlatego Peter Strasser z Centrum Światowego Dziedzictwa, przekazując rajcom miejskim certyfikat wpisania go na listę “zabytkowych obiektów o ponadlokalnym znaczeniu”, powiedział: “Toruń jest miastem, które zachowało w niezwykłym wymiarze oryginalny, średniowieczny obraz życia”.
