# Z-score w siatkach centylowych – co oznacza i jak go przeliczyć

**URL:** <https://naobcasach.pl/t/z-score-w-siatkach-centylowych-co-oznacza-i-jak-go-przeliczyc/32892>\
**Category:** Siatki centylowe\
**Created:** [19 Listopad 2026 01:31 UTC](https://naobcasach.pl/t/z-score-w-siatkach-centylowych-co-oznacza-i-jak-go-przeliczyc/32892 "2026-11-19T01:31:02Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Autor:** ![redakcja](https://naobcasach.pl/user_avatar/naobcasach.pl/redakcja/32/15566_2.png) [@redakcja](https://naobcasach.pl/u/redakcja)\
**Data wpisu:** [19 Listopad 2026 01:31 UTC](https://naobcasach.pl/t/z-score-w-siatkach-centylowych-co-oznacza-i-jak-go-przeliczyc/32892/1 "2026-11-19T01:31:02Z")

</div>

![Z-score w siatkach centylowych](https://naobcasach.pl/uploads/default/original/3X/3/b/3b99e068b5b70f030b289ea9c3aca533937fccd6.webp)

**Z-score (SDS) w ocenie wzrostu i wagi dziecka: jak przeliczyć go na centyl, po co lekarze używają go przy skrajnych wynikach i jakie progi przyjmuje WHO.**

Obok centyla w wyniku kalkulatora, na wypisie ze szpitala czy w zaleceniach z poradni specjalistycznej może pojawić się z-score, zapisywany też jako SDS lub SD. To inna, dokładniejsza miara tej samej rzeczy: jak daleko pomiar dziecka leży od typowej wartości dla jego wieku i płci.

## Co mierzy z-score

Punktem odniesienia jest mediana, czyli 50. centyl – połowa dzieci jest od niej większa, połowa mniejsza. Z-score mówi, o ile odchyleń standardowych pomiar odbiega od mediany. Odchylenie standardowe opisuje rozrzut wyników w grupie zdrowych dzieci. Zero oznacza pomiar równy medianie, liczby dodatnie – powyżej niej, ujemne – poniżej. Wynik −1 to jedno odchylenie standardowe poniżej mediany, +2 – dwa powyżej.

WHO liczy z-score metodą LMS. Uwzględnia ona, że masa ciała i BMI rozkładają się niesymetrycznie: wyniki powyżej mediany są bardziej rozciągnięte niż te poniżej niej.

## Jak przeliczyć z-score na centyl

| Z-score | Centyl |
| --- | --- |
| −3 | ok. 0,1 |
| −2 | ok. 2,3 |
| −1,88 | 3 |
| −1,04 | 15 |
| −1 | ok. 15,9 |
| 0 | 50 |
| +1 | ok. 84,1 |
| +1,04 | 85 |
| +1,88 | 97 |
| +2 | ok. 97,7 |
| +3 | ok. 99,9 |

Linie 3. i 97. centyla leżą więc trochę bliżej mediany niż granice −2 i +2, których używa WHO.

## Po co z-score przy skrajnych wynikach

W środku siatki obie miary mówią mniej więcej to samo. Na krańcach centyle się zagęszczają i przestają rozróżniać dzieci. Przykład – dwaj roczni chłopcy:

| Masa | Centyl | Z-score |
| --- | --- | --- |
| 7,6 kg | ok. 1,5 | −2,17 |
| 6,9 kg | ok. 0,1 | −3,03 |

Obaj są „poniżej 3. centyla”, ale z-score od razu pokazuje, że drugi chłopiec jest dużo dalej od mediany. Podobnie dwaj sześciolatkowie mierzący 129 i 132 cm leżą obaj powyżej 99. centyla, a ich z-score to +2,65 i +3,26.

Dlatego w poradniach specjalistycznych wynik zapisuje się zwykle w SDS i obserwuje jego zmiany. Przesunięcie z −2,5 na −2,0 to wyraźna poprawa, której na siatce centylowej prawie nie widać.

## Progi WHO

WHO opisuje swoje kategorie właśnie w z-score:

- **wzrost do wieku:** poniżej −2 – niski wzrost, poniżej −3 – bardzo niski;
- **masa do wieku:** poniżej −2 – za mała masa jak na wiek;
- **masa do długości lub wzrostu i BMI do 5 lat:** poniżej −3 – znaczny niedobór masy, poniżej −2 – niedobór masy, powyżej +1 – możliwe ryzyko nadwagi, powyżej +2 – nadwaga, powyżej +3 – otyłość;
- **BMI od 5 do 19 lat:** poniżej −3 – znaczna niedowaga, poniżej −2 – niedowaga, powyżej +1 – nadwaga, powyżej +2 – otyłość.

Te progi służą do badań i porównań. Pojedynczy wynik za granicą nie jest rozpoznaniem – lekarz ocenia go razem z przebiegiem krzywej, wzrostem rodziców i stanem zdrowia dziecka.

Kalkulator działa w przeglądarce z włączonym JavaScriptem.

Nasz kalkulator obok centyla podaje także z-score. Co oznaczają krańce siatki, opisujemy w tekstach [poniżej 3. centyla](https://naobcasach.pl/t/ponizej-3-centyla-co-to-znaczy-gdy-dziecko-jest-male-lub-lekkie/32875) i [powyżej 97. centyla](https://naobcasach.pl/t/powyzej-97-centyla-duze-dziecko-wysoki-wzrost-czy-nadwaga/32876), a o samej medianie piszemy na stronie [50. centyl](https://naobcasach.pl/t/50-centyl-czy-srodek-siatki-centylowej-to-ideal-dla-dziecka/32843). Progi BMI w praktyce pokazuje strona [BMI dziecka](https://naobcasach.pl/t/bmi-dziecka-kalkulator-i-siatki-centylowe-who-od-2-do-18-lat/32857). Wróć do [wszystkich siatek centylowych](https://naobcasach.pl/t/siatki-centylowe-who-kalkulator-centyli-wzrostu-i-wagi-dziecka/32861).

_To wyjaśnienie pojęcia, nie ocena konkretnego dziecka. Wynik twojego malucha interpretuje pediatra._
