# Żywy Folklor Beskidów

**URL:** <https://naobcasach.pl/t/zywy-folklor-beskidow/1111>\
**Category:** Lifestyle\
**Created:** [22 Styczeń 2008 20:51 UTC](https://naobcasach.pl/t/zywy-folklor-beskidow/1111 "2008-01-22T20:51:34Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Autor:** ![redakcja](https://naobcasach.pl/user_avatar/naobcasach.pl/redakcja/32/15566_2.png) [@redakcja](https://naobcasach.pl/u/redakcja)\
**Data wpisu:** [22 Styczeń 2008 20:51 UTC](https://naobcasach.pl/t/zywy-folklor-beskidow/1111/1 "2008-01-22T20:51:34Z")

</div>

![Żywy Folklor Beskidów](https://naobcasach.pl/uploads/default/original/2X/f/fa1d6cba7212f316497456082c68a815e50abfb3.webp)

**W styczniu każdego roku w małych miejscowościach Beskidu Żywieckiego zaskoczeni turyści napotykają na grupy wesołych przebierańców. Tradycyjnie kolędują oni po gospodarstwach na pożegnanie starego i powitanie nowego roku. W Węgierskiej Górce czy Milówce spotykają się na cyklicznych imprezach zwanych Niesopustami czy Godami Żywieckimi, gdzie wybiera się najlepszy zespół.**

Nikt tak na prawdę nie potrafi powiedzieć, kiedy rozpoczęło się coroczne przebieranie. " Przyjmuje się różne hipotezy, między innymi, że Dziady wywodzą się ze średniowiecznych misteriów grywanych w kościołach, bądź z późniejszych popularnych w XVI wieku wędrownych widowisk i comedii del-arte czy XVII wiecznych komedii rybałtowskich" mówi Marcin Biegun specjalizujący się w folklorze beskidzkim. Dziś takie widowiska jak cały folklor przeżywają swój renesans.

Grupy liczą po 20-25 osób i chętnych jest coraz więcej. Od niedawna w zabawie biorą udział również chłopcy. Kiedyś te misteria były zarezerwowane jedynie dla mężczyzn.

Grupa składa się tradycyjnie z: Komendanta, 2 Debłów (diabłów czerwonego i czarnego), Kominiarza, Blachorza, Cygana i Cyganki. 2 Żydów zwanych też Handlyrzami, Snurkorzy, Niedźwiedzia, co najmniej 2 Koni, Śmierci, Młodej Pani i Pachołków. Przebierańcy bacznie obserwują świat i grupy Dziadów naturalnie rozrastają się o nowe postaci. Niedawno doszła - dziś już klasyczna - telefonistka. Na wszystkich występach w jednej z grup pojawia się ostatnio Talib z Żabnicy.

Aktorzy noszą drewniane maski wykonane przez artystów ludowych. Stroje przygotowują sami. Grupie towarzyszą muzykanci grający na heligonkach - czymś w rodzaju harmonii, skrzypcach i wakacie - prostym instrumencie perkusyjnym.

"Kiedy gospodarz wpuści do obejścia grupę dziadów, ci zatrzymują się i po skończeniu składania życzeń, żyd wymierza plac, na którym zaczną się popisy, ma w rękach dzidę na końcu której zamocowana jest skórka z jeża lub z królika. Cyganka zaczyna wróżyć, żydzi podchodzą do gospodarzy i zaczynają proponować kupno różnego rodzaju drobnych, starych sprzętów.

„Blachorz” zabija gwoźdźmi stodoły, stajnie i proponują naprawę starych garnków, kominiarze wykonują różne popisy akrobatyczne, diabły atakują widzów widłami, a śmierć kosą. Żadna z postaci nie stoi w miejscu, wiele różnych scenek rozgrywa się jednocześnie.

Najistotniejsze jednak scenki, z punktu widzenia obrzędowego, są ściśle związane i określane przez tradycję, a w całej ich symbolice można zauważyć dawne wierzenia magiczne. W pewnym momencie dziady rozpalają na śniegu ognisko ze słomy, konie w tańcu przeskakują płomienie, na komendy cygana- ,przed końmi”. W ognisku tarza się także niedźwiedź.

Konie przeskakują przez leżącego niedźwiedzia, wreszcie pośród tańca padają „martwe”, zwrócone głowami do siebie, by po chwili znowu ożyć. W tej scenie zawarta jest symbolika zmartwychwstania, walk życia i śmierci, dobra ze złem, wiosny z zimą" opowiada nam przed występami Biegun.

Festyn w Beskidach trwa do końca stycznia, a wszystkich widzów zawsze nurtuje to samo pytanie: Dlaczego przebierają się tylko mężczyźni? Wszyscy mówią, że to taka tradycja i nic więcej. 10 lat temu przebrany za starca mężczyzna opowiedział nam tę oto starą historię:

" \*\*\*Aaaaa…, bo baba to jest diobelskie stworzenie. a wies cemu? Jo ci to zaros powiym…, tymu bo, podziwoj sie…, pacz: Pon Jezusek zrobił chopa ni…? Wykrzesoł sikiereckom, dłutkami wystrugoł, heblami wyheblowoł ni…? I te wszyskie szktałty mu tak wysły jak sie nolezy ni…?

A diobeł ten, wies który…? to był, ten s piekła, corny takiiii, godo se tak : cooo, on zrobił takiego to jo nie zrobiem? Jo tes poradzem tymu. No i zrobił, krzesoł toporem, strugoł, heblowoł , robi, robi no i tyn nooojważniejszy interes mu nie móg wyjś, ni móg tymu poradzić ni…? I godo tak, a jo by na to nakichoooł, jo poradzem zrobić co innego.

Zamiast ten interes tak strugać, strugać, strugać dalij ni…, to on sias go ni…, i wysła baba. I tymu jest baba diobelskie stworzynie. Jus wiyncej wom niy powiem bo mie tak w ksziże łupie\*\*\*".

Zapobiegliwi górale nie dopuścili kobiet do misterium bo to diabelskie stworzenia, a przecież chodzi o to by dobro wygrało ze złem, wiosna z zimą a nowy rok ze starym. Lepiej nie kusić diabła.
