16. miesiąc życia dziecka – pierwsze słowa i czwarta dawka szczepionki

Szesnasty miesiąc życia: co liczy się jako słowo i co, gdy dziecko jeszcze nie mówi, nocne pobudki, neofobia, wybór 5w1 lub 6w1 i fotelik tyłem do jazdy.

Kartka na lodówce i długopis – to najprostsze narzędzie na ten miesiąc. Zapisuj każde słowo, którego dziecko używa zawsze w tym samym znaczeniu, nawet jeśli brzmi zupełnie inaczej niż u dorosłych: „bum” na upadek, „hau” na psa, „mniam” na jedzenie. W szesnastym miesiącu pediatrzy zwracają szczególną uwagę na pierwsze słowa, więc taka lista bardzo przyda się na wizycie.

Szesnasty miesiąc życia zaczyna się, gdy dziecko kończy 15 miesięcy, i trwa do ukończenia 16. U jednych maluchów słów przybywa szybko, u innych na razie więcej dzieje się w rozumieniu i gestach.

Co liczy się jako słowo

  • dźwięk powtarzany zawsze w tym samym znaczeniu, na przykład „pa” przy wychodzeniu;
  • uproszczona wersja prawdziwego słowa, choćby „ba” na balon;
  • wyrazy dźwiękonaśladowcze: „muu”, „brum”, „kwa”;
  • gesty, takie jak kiwanie głową, słowami nie są, ale pokazują, że dziecko chce się porozumieć.

Jeśli szesnastomiesięczne dziecko nie mówi ani jednego słowa, porozmawiaj z pediatrą. Często pierwszym krokiem jest sprawdzenie słuchu.

Rozumienie zwykle wyprzedza mowę. Maluch na prośbę pokazuje nos, buty albo lampę i przynosi kubek, gdy o niego poprosisz. Pojawia się też zabawa „na niby”: karmienie misia łyżką, przykładanie klocka do ucha jak telefonu, usypianie lalki.

Ruch: schody i wspinaczka

  • Wchodzi po schodach na czworakach, a po kilku stopniach trzymane za rękę.
  • Wdrapuje się na kanapę i fotel, choć nie zawsze potrafi bezpiecznie zejść.
  • Niektóre dzieci próbują chodzić tyłem, ciągnąc za sobą zabawkę.
  • Dłonie pracują precyzyjniej: zdejmuje i nakłada pokrywkę pudełka, wkłada klocki w otwory sortera, wyciąga chusteczki z pudełka jedną po drugiej.

Gdy maluch budzi się w nocy

Choć dziecko śpi łącznie około 11–14 godzin na dobę, wiele maluchów w tym wieku wciąż budzi się w nocy. Przyczyn bywa kilka: wyrzynające się trzonowce i kły, infekcja, wyjątkowo intensywny dzień albo nowa umiejętność, którą dziecko ćwiczy nawet w łóżeczku. Co pomaga:

  • spokojna, podobna za każdym razem reakcja – przytulenie, kilka szeptanych słów;
  • przyciemnione światło i brak zabawy w środku nocy;
  • jeśli nocne karmienie stało się przyzwyczajeniem i chcesz to zmienić, rób to stopniowo, a jeśli wam obojgu odpowiada, nie musisz niczego zmieniać.

Przebudzenia z wysoką gorączką albo płaczem, którego nie da się ukoić, to powód do kontaktu z lekarzem.

Niejadek czy ostrożny smakosz?

W drugim roku życia wiele dzieci nagle odmawia potraw, które wcześniej lubiło, i podejrzliwie patrzy na wszystko, co nowe. To typowy etap, nazywany neofobią żywieniową.

  • Nowy produkt podawaj obok czegoś, co dziecko zna i lubi.
  • Próbuj wielokrotnie – oswojenie nowego smaku wymaga często wielu, nawet kilkunastu spotkań z nim.
  • Nie zmuszaj i nie przekupuj deserem; wystarczy, że nowość leży na talerzu.
  • Jedz to samo co maluch i opowiadaj o kolorze, zapachu i chrupaniu.

Czwarta dawka: który wariant kalendarza?

Od 16. do 18. miesiąca przypada czwarta dawka szczepienia przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i Hib oraz trzecia przeciw polio. Przebieg wizyty zależy od wariantu wybranego w pierwszym roku:

Wariant Co dostaje dziecko
schemat podstawowy osobno DTP (z pełnokomórkowym krztuścem), Hib i polio (IPV)
5w1 szczepionka skojarzona DTaP-IPV-Hib, dawka 4
6w1 szczepionka skojarzona DTaP-IPV-Hib-HBV, dawka 4

Szczepionka wysokoskojarzona oznacza mniej ukłuć. Jeśli rodzice wybierają preparat inny niż zakupiony przez Ministra Zdrowia, płacą za niego. U dzieci urodzonych przed 37. tygodniem ciąży albo z masą urodzeniową poniżej 2500 g stosuje się szczepionkę z bezkomórkowym komponentem krztuśca. Wybór warto omówić z pediatrą przed wizytą.

Fotelik tyłem do kierunku jazdy

  • Woź dziecko tyłem do kierunku jazdy tak długo, jak to możliwe – wiele fotelików pozwala na to także starszym maluchom.
  • Nogi opierające się o oparcie kanapy to nie powód do odwracania fotelika; dziecku zwykle jest tak wygodnie.
  • Szelki zapinaj ciasno, bez grubej kurtki pod pasami – zimą przykryj malucha kocem już po zapięciu.
  • Nie zostawiaj dziecka samego w samochodzie, nawet na chwilę.

Zabawy, które zachęcają do mówienia

  • Odgłosy w książeczce: pokazuj obrazek i czekaj, aż dziecko „powie”, jak robi krowa.
  • Telefon do babci na niby z prawdziwą rozmową w twoim wykonaniu.
  • Śpiewanie z pauzą: zatrzymaj się przed ostatnim słowem znanej piosenki.

Pediatra – kiedy warto zapytać

  • dziecko nie mówi żadnego słowa;
  • nie rozumie prostych próśb, nawet z gestem;
  • nie wskazuje palcem;
  • nie chodzi przy meblach ani trzymane za rękę;
  • nie reaguje na dźwięki, na przykład dzwonek do drzwi czy twój głos z innego pokoju;
  • przestało używać słów lub gestów, które już znało.

Czytaj dalej

Informacje są ogólne. Mowę i rozwój twojego dziecka oceni pediatra podczas wizyty.