Szesnasty miesiąc życia: co liczy się jako słowo i co, gdy dziecko jeszcze nie mówi, nocne pobudki, neofobia, wybór 5w1 lub 6w1 i fotelik tyłem do jazdy.
Kartka na lodówce i długopis – to najprostsze narzędzie na ten miesiąc. Zapisuj każde słowo, którego dziecko używa zawsze w tym samym znaczeniu, nawet jeśli brzmi zupełnie inaczej niż u dorosłych: „bum” na upadek, „hau” na psa, „mniam” na jedzenie. W szesnastym miesiącu pediatrzy zwracają szczególną uwagę na pierwsze słowa, więc taka lista bardzo przyda się na wizycie.
Szesnasty miesiąc życia zaczyna się, gdy dziecko kończy 15 miesięcy, i trwa do ukończenia 16. U jednych maluchów słów przybywa szybko, u innych na razie więcej dzieje się w rozumieniu i gestach.
Co liczy się jako słowo
- dźwięk powtarzany zawsze w tym samym znaczeniu, na przykład „pa” przy wychodzeniu;
- uproszczona wersja prawdziwego słowa, choćby „ba” na balon;
- wyrazy dźwiękonaśladowcze: „muu”, „brum”, „kwa”;
- gesty, takie jak kiwanie głową, słowami nie są, ale pokazują, że dziecko chce się porozumieć.
Jeśli szesnastomiesięczne dziecko nie mówi ani jednego słowa, porozmawiaj z pediatrą. Często pierwszym krokiem jest sprawdzenie słuchu.
Rozumienie zwykle wyprzedza mowę. Maluch na prośbę pokazuje nos, buty albo lampę i przynosi kubek, gdy o niego poprosisz. Pojawia się też zabawa „na niby”: karmienie misia łyżką, przykładanie klocka do ucha jak telefonu, usypianie lalki.
Ruch: schody i wspinaczka
- Wchodzi po schodach na czworakach, a po kilku stopniach trzymane za rękę.
- Wdrapuje się na kanapę i fotel, choć nie zawsze potrafi bezpiecznie zejść.
- Niektóre dzieci próbują chodzić tyłem, ciągnąc za sobą zabawkę.
- Dłonie pracują precyzyjniej: zdejmuje i nakłada pokrywkę pudełka, wkłada klocki w otwory sortera, wyciąga chusteczki z pudełka jedną po drugiej.
Gdy maluch budzi się w nocy
Choć dziecko śpi łącznie około 11–14 godzin na dobę, wiele maluchów w tym wieku wciąż budzi się w nocy. Przyczyn bywa kilka: wyrzynające się trzonowce i kły, infekcja, wyjątkowo intensywny dzień albo nowa umiejętność, którą dziecko ćwiczy nawet w łóżeczku. Co pomaga:
- spokojna, podobna za każdym razem reakcja – przytulenie, kilka szeptanych słów;
- przyciemnione światło i brak zabawy w środku nocy;
- jeśli nocne karmienie stało się przyzwyczajeniem i chcesz to zmienić, rób to stopniowo, a jeśli wam obojgu odpowiada, nie musisz niczego zmieniać.
Przebudzenia z wysoką gorączką albo płaczem, którego nie da się ukoić, to powód do kontaktu z lekarzem.
Niejadek czy ostrożny smakosz?
W drugim roku życia wiele dzieci nagle odmawia potraw, które wcześniej lubiło, i podejrzliwie patrzy na wszystko, co nowe. To typowy etap, nazywany neofobią żywieniową.
- Nowy produkt podawaj obok czegoś, co dziecko zna i lubi.
- Próbuj wielokrotnie – oswojenie nowego smaku wymaga często wielu, nawet kilkunastu spotkań z nim.
- Nie zmuszaj i nie przekupuj deserem; wystarczy, że nowość leży na talerzu.
- Jedz to samo co maluch i opowiadaj o kolorze, zapachu i chrupaniu.
Czwarta dawka: który wariant kalendarza?
Od 16. do 18. miesiąca przypada czwarta dawka szczepienia przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi i Hib oraz trzecia przeciw polio. Przebieg wizyty zależy od wariantu wybranego w pierwszym roku:
| Wariant | Co dostaje dziecko |
|---|---|
| schemat podstawowy | osobno DTP (z pełnokomórkowym krztuścem), Hib i polio (IPV) |
| 5w1 | szczepionka skojarzona DTaP-IPV-Hib, dawka 4 |
| 6w1 | szczepionka skojarzona DTaP-IPV-Hib-HBV, dawka 4 |
Szczepionka wysokoskojarzona oznacza mniej ukłuć. Jeśli rodzice wybierają preparat inny niż zakupiony przez Ministra Zdrowia, płacą za niego. U dzieci urodzonych przed 37. tygodniem ciąży albo z masą urodzeniową poniżej 2500 g stosuje się szczepionkę z bezkomórkowym komponentem krztuśca. Wybór warto omówić z pediatrą przed wizytą.
Fotelik tyłem do kierunku jazdy
- Woź dziecko tyłem do kierunku jazdy tak długo, jak to możliwe – wiele fotelików pozwala na to także starszym maluchom.
- Nogi opierające się o oparcie kanapy to nie powód do odwracania fotelika; dziecku zwykle jest tak wygodnie.
- Szelki zapinaj ciasno, bez grubej kurtki pod pasami – zimą przykryj malucha kocem już po zapięciu.
- Nie zostawiaj dziecka samego w samochodzie, nawet na chwilę.
Zabawy, które zachęcają do mówienia
- Odgłosy w książeczce: pokazuj obrazek i czekaj, aż dziecko „powie”, jak robi krowa.
- Telefon do babci na niby z prawdziwą rozmową w twoim wykonaniu.
- Śpiewanie z pauzą: zatrzymaj się przed ostatnim słowem znanej piosenki.
Pediatra – kiedy warto zapytać
- dziecko nie mówi żadnego słowa;
- nie rozumie prostych próśb, nawet z gestem;
- nie wskazuje palcem;
- nie chodzi przy meblach ani trzymane za rękę;
- nie reaguje na dźwięki, na przykład dzwonek do drzwi czy twój głos z innego pokoju;
- przestało używać słów lub gestów, które już znało.
Czytaj dalej
- 15. miesiąc – pokazywanie i jedzenie łyżką
- 17. miesiąc – złość, bieganie, zadławienie
- Spis wszystkich miesięcy: rozwój dziecka miesiąc po miesiącu
- Kalkulator wieku dziecka pokaże, ile dni zostało do końca okna szczepień; wynik jest orientacyjny.
Informacje są ogólne. Mowę i rozwój twojego dziecka oceni pediatra podczas wizyty.
