Badania prenatalne pozwalają sprawdzić, jak rozwija się dziecko, i wcześnie wykryć niektóre wady wrodzone. Wyjaśniamy, czym różnią się badania przesiewowe od diagnostycznych i o co zapytać lekarza.
Kiedyś badania prenatalne kojarzono głównie z kobietami z tak zwanej grupy ryzyka. Dziś lekarze proponują podstawowe badania przesiewowe każdej kobiecie w ciąży, a szczególnie zachęcają do nich te przyszłe mamy, u których prawdopodobieństwo wad jest większe. Decyzja, czy i jakie badania wykonać, zawsze należy do Ciebie, ale warto podjąć ją na podstawie rzetelnej rozmowy z lekarzem.
Kiedy ryzyko jest większe
Do grupy podwyższonego ryzyka zalicza się zwykle kobiety, które:
- mają ukończone 35 lat;
- miały już wcześniej problem z donoszeniem ciąży;
- urodziły wcześniej dziecko z wadą wrodzoną lub genetyczną;
- mają w rodzinie (swojej lub partnera) przypadki chorób genetycznych;
- otrzymały nieprawidłowy wynik badania przesiewowego.
Jeśli którykolwiek z tych punktów Cię dotyczy, koniecznie powiedz o tym lekarzowi już na pierwszej wizycie. Może on skierować Cię do poradni genetycznej, gdzie specjalista omówi ryzyko i możliwe badania.
Badania nieinwazyjne – bezpieczne dla ciąży
Badania nieinwazyjne nie niosą ryzyka dla dziecka. Należą do nich:
- USG, które pozwala ocenić, czy dziecko ma prawidłową budowę narządów, kręgosłupa i innych części ciała. Szczególnie dokładne są badania wykonywane w określonych tygodniach: pod koniec pierwszego trymestru i w połowie ciąży.
- Badania z krwi matki, które razem z USG pozwalają oszacować ryzyko wad chromosomalnych, na przykład zespołu Downa. Dawniej popularny był test potrójny; dziś najczęściej stosuje się dokładniejsze badanie łączone w pierwszym trymestrze.
- Testy wolnego DNA płodu z krwi matki, które z dużą czułością wykrywają najczęstsze wady chromosomalne.
Trzeba pamiętać, że to badania przesiewowe. Nie stawiają diagnozy, tylko określają prawdopodobieństwo. Dobry wynik nie wyklucza całkowicie wad u dziecka, a wynik nieprawidłowy nie oznacza, że wada na pewno jest – wymaga potwierdzenia.
Badania inwazyjne – gdy potrzebna jest pewność
Dokładną odpowiedź dają badania inwazyjne. Wiążą się one z niewielkim ryzykiem poronienia, które lekarz omówi z Tobą przed zabiegiem. Należą do nich:
- Biopsja kosmówki (trofoblastu) – pobiera się fragment tkanki przyszłego łożyska, która ma taki sam skład chromosomalny jak dziecko. Wykonuje się ją zwykle pod koniec pierwszego trymestru. Pozwala wykryć wady genetyczne.
- Amniopunkcja – pobiera się niewielką ilość płynu owodniowego przez powłoki brzucha, pod kontrolą USG. Wykonuje się ją zwykle w drugim trymestrze. Pozwala rozpoznać wady chromosomalne i niektóre choroby genetyczne.
Badania inwazyjne proponuje się najczęściej wtedy, gdy wynik badań przesiewowych jest nieprawidłowy albo ryzyko obciążenia genetycznego jest wysokie. Przed zabiegiem masz prawo zadać wszystkie pytania i spokojnie przemyśleć decyzję.
Po co to wszystko
Wczesna wiedza daje czas. Dzięki nowoczesnym badaniom niektóre problemy można zacząć leczyć jeszcze w łonie matki, a w innych przypadkach zaplanować poród w szpitalu, w którym dziecko od razu otrzyma specjalistyczną opiekę. Wynik pomaga też przygotować się psychicznie i skorzystać ze wsparcia psychologa.
Zasady finansowania badań prenatalnych w ramach publicznej opieki zdrowotnej mogą się zmieniać, dlatego zapytaj lekarza prowadzącego, które badania przysługują Ci bezpłatnie i kiedy trzeba się na nie zapisać, bo terminy są ściśle związane z tygodniem ciąży.
Rozmowa o badaniach prenatalnych bywa trudna, ale rzetelna informacja pozwala podejmować decyzje spokojniej i świadomie.
