Delikatne stopy dzieci wymagają szczególnej troski, bo przez pierwsze lata życia dopiero się kształtują. Sprawdź, jak wspierać ich prawidłowy rozwój na co dzień i kiedy warto pokazać je ortopedzie.
Stopa, która dopiero się kształtuje
Stopa małego dziecka różni się od stopy dorosłego. Ma więcej chrząstki niż kości, jest miękka, giętka i bardzo podatna na zniekształcenia. Mniej więcej do 8. roku życia kształtuje się szczególnie intensywnie, dlatego właśnie wtedy profilaktyka daje najwięcej. To, w czym dziecko chodzi, jak dużo się rusza i czy ktoś w porę zauważy nieprawidłowości, ma wpływ na zdrowie jego stóp na całe życie.
Wielu rodziców niepokoi się, że stopy malucha wyglądają na płaskie. U dzieci, które dopiero zaczynają chodzić, to zwykle norma: łuk stopy wypełnia poduszeczka tłuszczowa, a wysklepienie kształtuje się stopniowo w kolejnych latach. Nie trzeba więc od razu kupować wkładek ortopedycznych. O potrzebie ich stosowania powinien zdecydować lekarz po badaniu.
Na bosaka i w dobrych butach
Najlepszym ćwiczeniem dla stóp jest chodzenie boso po różnych powierzchniach: trawie, piasku, dywanie, drewnianej podłodze. Stopa pracuje wtedy wszystkimi mięśniami, a dziecko uczy się utrzymywać równowagę. W domu pozwalaj maluchowi biegać na bosaka albo w skarpetkach z antypoślizgową podeszwą, a na dworze szukaj bezpiecznych miejsc, gdzie może zdjąć buty.
Kiedy buty są potrzebne, wybieraj je starannie:
- dopasowane do długości i szerokości stopy, z niewielkim zapasem przed palcami, nigdy o kilka numerów za duże;
- z usztywnionym zapiętkiem, który trzyma piętę;
- z giętką, lekką podeszwą, zginającą się pod palcami;
- z szerokim przodem, w którym palce mają swobodę;
- z zapięciem, które pozwala dopasować but do podbicia.
Mierz stopy dziecka regularnie, co kilka miesięcy, bo rosną szybciej, niż się wydaje. Nie przekazuj butów po starszym rodzeństwie, bo są już ukształtowane przez inną stopę.
Zabawy dla mocnych stóp
Mięśnie stóp można ćwiczyć w zabawie, bez nudnej gimnastyki:
- Zbieranie palcami stóp drobnych przedmiotów, na przykład klocków czy chusteczek, i wrzucanie ich do miseczki.
- Chodzenie na palcach jak baletnica i na piętach jak pingwin.
- Toczenie stopą piłeczki albo wałka.
- Marsz po „ścieżce sensorycznej” z poduszek, ręcznika, folii bąbelkowej i maty.
- Rysowanie kredką trzymaną w palcach stopy.
Wystarczy kilka minut dziennie, najlepiej boso i przy muzyce.
Kiedy pokazać stopy ortopedzie
Dobrze, jeśli stopy dziecka obejrzy lekarz podczas rutynowych bilansów u pediatry. Kiedyś także producenci obuwia prowadzili akcje profilaktyczne. Firma Bartek stworzyła na przykład program Akademia Zdrowej Stopy, w ramach którego ortopedzi badali dzieci przy użyciu specjalistycznych urządzeń, takich jak podoskop i plantokonturograf, pokazujących, jak stopa opiera się o podłoże.
Niezależnie od takich akcji skonsultuj się z pediatrą lub ortopedą, gdy zauważysz, że:
- dziecko często się potyka albo szybko męczy przy chodzeniu;
- skarży się na ból stóp, kolan lub nóg;
- buty ścierają się nierówno, na przykład bardzo mocno po wewnętrznej stronie;
- stopy wyraźnie uciekają do środka lub na zewnątrz albo różnią się od siebie;
- starsze dziecko wciąż chodzi głównie na palcach.
Odrobina uwagi każdego dnia, swoboda ruchu i dobrze dopasowane buty sprawią, że stopy Twojego dziecka będą rosły zdrowo i bez bólu.
