Dobrze zaplanowana dieta wegetariańska czy wegańska może wspierać zdrowy przebieg ciąży. Wymaga jednak większej uwagi przy kilku składnikach, o które dziecko upomina się szczególnie.
Czy to bezpieczne
Organizacje dietetyczne zgodnie podkreślają, że dobrze zbilansowana dieta roślinna może być odpowiednia na każdym etapie życia, także w ciąży. Słowo „dobrze” jest tu kluczowe. Dieta oparta na makaronie, pieczywie i słodyczach, tylko bez mięsa, nie da dziecku tego, czego potrzebuje.
Najlepiej powiedzieć lekarzowi o swoim sposobie żywienia na pierwszej wizycie. Pozwoli to od razu zlecić badania sprawdzające poziom witaminy B12 i żelaza oraz zaplanować suplementację. Jeśli możesz, skonsultuj jadłospis z dietetykiem, który zna specyfikę diet roślinnych.
Składniki pod szczególną kontrolą
- witamina B12: w diecie wegańskiej praktycznie jej nie ma, więc suplementacja jest konieczna, a jej niedobór może poważnie zaszkodzić rozwojowi układu nerwowego dziecka,
- żelazo: z roślin wchłania się słabiej, dlatego łącz strączki, kasze i ciemnozielone warzywa z produktami bogatymi w witaminę C,
- jod: jego źródłem jest sól jodowana, a w diecie bez ryb i nabiału często potrzebny jest suplement,
- kwasy omega-3: zamiast ryb można sięgnąć po suplement DHA z alg,
- wapń: wybieraj napoje roślinne i tofu wzbogacane wapniem, jedz migdały, sezam i jarmuż,
- białko: strączki, tofu, tempeh, orzechy i pełne ziarna powinny pojawiać się codziennie.
Wegetarianki jedzące jajka i nabiał mają łatwiej, bo te produkty dostarczają witaminy B12, wapnia i dobrej jakości białka. Także u nich warto jednak skontrolować poziom żelaza, bo jego niedobór w ciąży jest częsty niezależnie od diety.
Mniej znanym składnikiem jest cholina, ważna dla rozwoju mózgu dziecka. Jej najbogatszym źródłem są jajka, a w diecie wegańskiej dostarczają jej soja, strączki, komosa ryżowa i warzywa kapustne. Badania kontrolne, zwłaszcza morfologię, ferrytynę i witaminę B12, dobrze powtarzać w trakcie ciąży, a nie tylko na jej początku, bo zapotrzebowanie rośnie z każdym trymestrem.
Jak to wygląda na talerzu
Dzień w ciąży na diecie roślinnej może zacząć się od owsianki na napoju sojowym z orzechami i owocami. Na obiad sprawdzi się curry z ciecierzycy z brązowym ryżem i surówką z kiszonej kapusty, a na kolację kanapki z pastą z fasoli i warzywami. Między posiłkami garść orzechów, hummus z marchewką czy jogurt sojowy.
Strączki w ciąży bywają wyzwaniem, bo wzdymają, a mdłości i zgaga ich nie ułatwiają. Pomagają czerwona soczewica, która gotuje się szybko i jest lżejsza, dobrze namoczona fasola i przyprawy, takie jak kmin rzymski czy majeranek. Tofu i tempeh są zwykle lepiej tolerowane.
Na co jeszcze uważać
Surowe kiełki, popularne w kuchni roślinnej, w ciąży lepiej odstawić lub krótko podgotować, bo mogą przenosić bakterie. Niepasteryzowane soki z tłoczni i nieumyte warzywa również wymagają ostrożności. Dokładne mycie produktów to w ciąży podstawa, także ze względu na toksoplazmozę.
Ostrożnie z suplementami ziołowymi i „naturalnymi” preparatami, które w kuchni roślinnej często traktuje się jak zdrowy dodatek. Nie wszystkie są w ciąży bezpieczne, a dawki substancji czynnych bywają niepewne.
Ciąża na diecie roślinnej wymaga więcej planowania, ale z odpowiednimi badaniami, suplementami i wsparciem specjalisty może przebiegać równie zdrowo jak każda inna.
