Określenie „ciąża wysokiego ryzyka” brzmi groźnie, ale najczęściej oznacza po prostu częstsze wizyty i kilka dodatkowych środków ostrożności. Sprawdź, jakie czynniki do niej kwalifikują i jak możesz zadbać o siebie i dziecko.
Nie ma jednej, sztywnej definicji ciąży „wysokiego” czy „niskiego” ryzyka. Istnieją jednak okoliczności, które lekarze uznają za sygnały zwiększonego ryzyka powikłań. Gdy pojawia się jeden z nich, a tym bardziej dwa czy trzy, ciąża zwykle trafia pod szczególny nadzór. Jeśli nie dotyczy Cię żaden z wymienionych niżej czynników, możesz uznać, że Twoja ciąża jest ciążą niskiego ryzyka – co nie zwalnia z regularnych wizyt i badań.
Czynniki ryzyka ze strony mamy
Na podwyższone ryzyko powikłań wskazują między innymi:
- powikłania w poprzednich ciążach, na przykład poronienia, poród przedwczesny, stan przedrzucawkowy;
- bardzo młody wiek albo wiek powyżej 35–40 lat;
- ciąża mnoga, czyli bliźnięta, trojaczki i więcej;
- choroby przewlekłe, takie jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, padaczka, choroby serca, płuc, nerek, wątroby czy tarczycy;
- choroby przenoszone drogą płciową lub inne poważne zakażenia;
- palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, przyjmowanie narkotyków;
- brak opieki prenatalnej;
- bardzo mały przyrost masy ciała albo jego brak, a także znaczna niedowaga lub otyłość;
- krwawienie z dróg rodnych po pierwszym trymestrze;
- nadciśnienie, które pojawia się w przebiegu ciąży, w tym stan przedrzucawkowy.
Czynniki ryzyka ze strony dziecka
Lekarz zwraca też uwagę na sygnały płynące od dziecka, przede wszystkim:
- zaburzenia czynności serca płodu;
- objawy zahamowania lub spowolnienia wzrostu, czyli wewnątrzmaciczne ograniczenie wzrostu płodu;
- wady wykryte w badaniach prenatalnych;
- nieprawidłowa ilość płynu owodniowego albo nieprawidłowe położenie łożyska.
Co to oznacza w praktyce
Zakwalifikowanie do grupy wysokiego ryzyka nie jest wyrokiem. Zwykle oznacza częstsze wizyty, dodatkowe badania, na przykład USG czy KTG, a czasem konsultacje u innych specjalistów: diabetologa, kardiologa czy endokrynologa. Lekarz może też zalecić, by poród odbył się w szpitalu przygotowanym do opieki nad mamą i noworodkiem w trudniejszych sytuacjach.
Sama też możesz zrobić bardzo wiele:
- Chodź na wszystkie wizyty i badania, nawet jeśli czujesz się dobrze.
- Nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na choroby przewlekłe na własną rękę – zawsze z lekarzem.
- Rzuć palenie i całkowicie zrezygnuj z alkoholu; jeśli to trudne, poproś o pomoc.
- Dbaj o zbilansowaną dietę i ruch w zakresie, na który pozwala lekarz.
- Zapisuj pytania i niepokojące objawy, by omówić je przy kolejnej wizycie.
Nie zapominaj o emocjach. Świadomość, że ciąża wymaga szczególnej uwagi, potrafi wywołać ciągły niepokój. Pytaj lekarza o wszystko, czego nie rozumiesz, i proś, by wyjaśnił, co oznaczają wyniki. Jeśli lęk odbiera Ci sen i radość, porozmawiaj z położną lub psychologiem – wsparcie psychiczne jest częścią dobrej opieki.
Kiedy nie czekać na wizytę
W ciąży wysokiego ryzyka szczególnie ważne jest szybkie reagowanie. Pilnie zgłoś się do szpitala lub wezwij pomoc, jeśli pojawi się krwawienie z dróg rodnych, odpłynięcie płynu owodniowego, silny ból brzucha, regularne skurcze przed terminem, silny ból głowy z zaburzeniami widzenia, nagłe obrzęki twarzy i dłoni albo wyraźne osłabienie ruchów dziecka.
Wiele kobiet w ciąży wysokiego ryzyka rodzi zdrowe dzieci, a dobra współpraca z lekarzem i położną to najlepsze, co możesz dla nich zrobić.
