Dziecko i chatbot: jak rozmawiać o sztucznej inteligencji w domu

Ponad 40 procent polskich dzieci w wieku szkolnym korzysta już z chatbotów, które pomagają w lekcjach, odpowiadają na pytania i coraz częściej stają się rozmówcą. Rodzice nie mogą udawać, że tematu nie ma.

Nowy domownik w telefonie

Chatboty, czyli programy, z którymi można rozmawiać w języku naturalnym, stały się w ostatnich latach codziennym narzędziem także dla dzieci. Badania nad cyfrowymi nawykami pokazują, że korzysta z nich wyraźna część uczniów szkół podstawowych, najczęściej do odrabiania lekcji, tłumaczeń i szukania informacji.

Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy, jak często ich dzieci rozmawiają ze sztuczną inteligencją. Część dzieci traktuje chatbota nie tylko jak narzędzie, ale jak rozmówcę, zwierzając mu się z problemów czy prosząc o rady w sprawach emocjonalnych. Tymczasem to program, który nie zna dziecka i nie bierze odpowiedzialności za swoje odpowiedzi.

Naucz mnie, nie rób za mnie

Największą obawą nauczycieli jest to, że uczniowie oddają chatbotom całą pracę. Gotowe wypracowanie czy rozwiązane zadanie z matematyki przyspieszają odrabianie lekcji, ale niczego nie uczą. Dlatego warto pokazać dziecku, jak korzystać z takiego narzędzia mądrze.

  • Zamiast prosić o gotową odpowiedź, można poprosić o wyjaśnienie krok po kroku albo podpowiedź.
  • Chatbot może zadawać pytania sprawdzające, gdy dziecko powtarza materiał przed sprawdzianem.
  • Własne wypracowanie można dać do przeczytania z prośbą o wskazanie błędów, a nie o napisanie od nowa.
  • Każdą informację trzeba sprawdzić w podręczniku lub innym źródle, bo chatboty się mylą.

Dobrym pomysłem jest wspólne przetestowanie chatbota. Zadajcie mu pytania, na które znacie odpowiedź, i zobaczcie, czy się pomyli. Dla dziecka to cenna lekcja, że pewny ton nie oznacza prawdy.

Prywatność i bezpieczeństwo

Dzieci często nie wiedzą, że rozmowy z chatbotem mogą być zapisywane i wykorzystywane przez firmę, która go udostępnia. Ustalcie zasadę, że nie podaje się w nich imienia i nazwiska, adresu, nazwy szkoły, zdjęć ani informacji o rodzinie.

Wiele popularnych narzędzi ma w regulaminie ograniczenia wiekowe, a część z nich wymaga zgody rodzica dla młodszych nastolatków. Sprawdź, z czego korzysta Twoje dziecko, i czy dana usługa ma ustawienia przeznaczone dla młodszych użytkowników.

Emocje to sprawa dla ludzi

Specjaliści zwracają uwagę na sygnały ostrzegawcze. Niepokój powinno wzbudzić, gdy dziecko spędza z chatbotem wiele godzin, wycofuje się z relacji z rówieśnikami, przestaje zadawać pytania rodzicom i nauczycielom albo traktuje program jak przyjaciela, któremu powierza najważniejsze sprawy. Chatboty potrafią odpowiadać w sposób, który wzmacnia trudne myśli, zamiast pomóc.

Powiedz dziecku wprost, że w sprawach smutku, lęku, konfliktów czy problemów w szkole zawsze może przyjść do Ciebie, do wychowawcy, pedagoga szkolnego albo zadzwonić na bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży pod numerem 116 111.

Zakazywanie sztucznej inteligencji raczej się nie uda, bo dzieci spotkają ją w szkole, w grach i u znajomych. Znacznie skuteczniejsza jest rozmowa, wspólne próby i jasne zasady, dzięki którym chatbot pozostaje pomocnikiem, a nie zastępcą myślenia czy przyjaciela.