Twoje dziecko podczas mówienia ,zacina się", powtarza i przeciąga głoski - jego mowa nie jest płynna. Czy to powód do niepokoju? Czy trzeba udać się do specjalisty? A może z tego wyrośnie? U większości dzieci brak płynności mówienia jest stanem naturalnym i dziecko z tego wyrasta. Jednak są sytuacje, w których potrzebna jest pomoc specjalisty. Im prędzej zwrócimy się po taką pomoc, tym większa szansa na skuteczną pomoc dziecku.
Brak płynności mowy jest, na pewnym etapie rozwoju, sprawą naturalną. U ok. 60% dzieci w wieku ok. 3 lat występuje tzw. jąkanie pierwotne. Jest ono wynikiem pewnego braku równowagi między myśleniem a mówieniem. Dziecko powtarza lub przeciąga głoski, wyrazy, robi przerwy w mówieniu, ,zacina się" - mówi wolno lub przeciwnie - zbyt szybko. Dziecko z powodu niezbyt dobrej sprawności mówienia po prostu szuka słów czy zwrotów, do wyrażenia swoich myśli lub emocji. Ten naturalny stan nazywany jest niepłynnością zwykłą (pierwotną) i zazwyczaj mija samorzutnie.
Co odróżnia jąkanie pierwotne od patologicznego jąkania wtórnego?
Podstawowym kryterium odróżniającym jest występowanie nieprawidłowego napięcia mięśniowo-emocjonalnego. Jąkający się w trakcie wypowiedzi napręża mięśnie, ma przyspieszony puls, czerwieni się lub blednie. Niepłynności patologicznej przeważnie towarzyszy silny lęk przed wypowiadaniem się, zwłaszcza w większym gronie obcych osób. Z powodu silnego napięcia emocjonalnego towarzyszącego jąkaniu się, leczenie jąkania się jest dużo łatwiejsze u dzieci małych 3-4 letnich, które nie zawsze zdają sobie sprawę z tego, że ich mowa odbiega od normy. Im dziecko starsze, tym trudniej osiągnąć sukces w leczeniu jąkania.
Jąkanie się przynosi określone konsekwencje psychiczne - dziecko jąkające się, a później nastolatek zaczyna unikać kontaktów z rówieśnikami oraz publicznego wypowiadania się w obawie przed wyśmianiem. Staje się niepewne siebie, lękliwe, smutne. Dlatego niezwykle ważne jest odpowiednio wczesne podjęcie leczenia u dzieci z patologiczną niepłynnością mowy.
Kiedy należy koniecznie zwrócić się do specjalisty?
Jeżeli:
- niepłynność mowy coraz bardzie nasila się lub nie ustaje w wieku ok. 7 lat,
- niepłynności towarzyszą zaburzenia emocjonalne - silny lęk, nadpobudliwość,
- dziecko nagle zaczęło się jąkać w starszym wieku lub pod wpływem silnego stresu
należy zawsze skonsultować się z logopedą lub psychologiem.
Pamiętaj, że im wcześniej podejmie się leczenie, tym Twoje dziecko ma większe szanse na nauczenie się płynnego mówienia.
Utrwalone jąkanie się, to ogromny problem w życiu dziecka, a potem dorosłego. Jąkający się ma zazwyczaj problemy w szkole, zarówno w kontaktach z nauczycielami, jak i z rówieśnikami. W życiu dorosłym jąkanie się utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie - jąkający się może mieć trudności np. podczas robienia zakupów, rozmowy telefonicznej lub też podczas załatwiania spraw urzędowych.
Jak postępować z dzieckiem jąkającym się?
- Uważnie słuchaj, gdy dziecko do Ciebie mówi.
- Nie przerywaj dziecku, gdy mówi.
- Staraj się wyeliminować z życia dziecka sytuacje, w których jego zaburzenie mowy się wzmaga oraz takie, które są przyczyną napięć.
- Mów do dziecka wolno i spokojnie.
- Stwórz w domu atmosferę miłości i akceptacji dla dziecka.
Autor: Ewa Sze
