Gdy zabraknie jednego z rodziców

Wychowywanie się w rodzinie niepełnej, czyli takiej, w której brakuje jednego z rodziców, jest dla dziecka zawsze brzemienne w skutki wpływające na jego rozwój emocjonalny, psychiczny oraz społeczny. W jaki sposób brak matki lub ojca oddziałuje na dziecko? Z jakimi problemami borykają się rodzice samotnie wychowujący dziecko?

Rodzina to najważniejsze dla dziecka środowisko wychowawcze. Małe dzieci uczą się głównie poprzez naśladowanie. Kogo naśladują w pierwszym rzędzie? Odpowiedź jest banalna: rodziców. To oni reprezentują postawy, role społeczne i wzorce zachowań, które dziecko powiela – często nieświadomie. Obecność obojga rodziców w procesie wychowywania dziecka jest niezwykle ważna dla jego prawidłowego rozwoju. Okazuje się jednak, że rodziny niepełne to dosyć częsty problem. Szacuje się, że w Polsce jest przeszło 900 000 rodzin niepełnych.
Wychowywanie się w rodzinie niepełnej utrudnia proces socjalizacji, ponieważ dziecko nie ma możliwości zapoznać się z pełną gamą ról społecznych, przyjmowanych przez mężczyzn i kobiety. Brak ojca zaburza uspołecznienie dziecka i równowagę psychiczną oraz powoduje trudności w podporządkowaniu się normom społecznym. Gdy zabraknie matki dziecko odczuwa frustrację uczuciową, a dojrzewanie psychiczne i psychoseksualne ulega opóźnieniu.

Dzieci z rodzin niepełnych niedostatecznie panują nad sobą, są nerwowe i nadpobudliwe emocjonalnie, cechuje je podejrzliwość i trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami. Mogą pojawić się również problemy w przystosowaniu do środowiska szkolnego. Dzieci wychowywane przez jednego rodzica mają zaburzoną zdolność do identyfikacji płciowej.

Z badań wynika, że brak drugiego rodzica inaczej wpływa na dziewczynki niż na chłopców. Chłopcy z rodziny rozbitej przejawiają sporo agresji, wykazują zdolność do kradzieży i kłamstwa, są mniej skoncentrowani podczas nauki i zabawy. Dziewczynki natomiast są nadmiernie skoncentrowane uczuciowo i nabierają negatywnego stosunku do ról rodzicielskich i społecznych, determinowanych przez płeć. W dorosłym życiu mogą mieć negatywny stosunek do mężczyzn.

Rodzice samotnie wychowujący dzieci mają zazwyczaj poczucie porażki i tracą zdolność do obiektywnej samooceny. Wątpią we własną wartość i często szukają spełnienia w działalności pozarodzinnej.

Samotne matki często borykają się z problemami natury ekonomicznej, gdyż stają się jedynymi żywicielkami rodziny. Autorytet samotnej matki jest podstawą do właściwej socjalizacji dzieci. Dziecko w pełni zaakceptuje matkę tylko wtedy, gdy ta zapewni mu maksymalne poczucie bezpieczeństwa.
Również samotni ojcowie stoją przed szeregiem problemów wychowawczych. Musi on podjąć się realizacji obowiązków domowych i nauczyć się okazywać dzieciom swoje uczucia poprzez szczere rozmowy czy gesty.

Autor: Kamila Gieba