Stan przedcukrzycowy przez lata nie daje żadnych objawów, a da się go wykryć prostym badaniem krwi. Sprawdź, co oznaczają liczby na wydruku i co robić, gdy są na granicy.
Glukoza na czczo
To podstawowe badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy. Krew pobiera się rano, po co najmniej ośmiu godzinach bez jedzenia. Interpretacja wygląda następująco:
- 70–99 mg/dl: wynik prawidłowy,
- 100–125 mg/dl: nieprawidłowa glikemia na czczo, czyli jeden ze stanów przedcukrzycowych,
- 126 mg/dl i więcej: wynik sugerujący cukrzycę; rozpoznanie wymaga potwierdzenia drugim pomiarem.
Pojedynczy wynik w okolicach 100–105 mg/dl po nieprzespanej nocy, w trakcie infekcji czy po porannej kawie z cukrem nie przesądza o niczym. Lekarz zwykle zleca wtedy powtórkę albo dokładniejsze badanie.
Krzywa cukrowa i HbA1c
Doustny test obciążenia glukozą, potocznie krzywa cukrowa, pokazuje, jak organizm radzi sobie z porcją cukru. Wypijasz roztwór glukozy, a krew pobiera się na czczo i po dwóch godzinach. Wynik po dwóch godzinach w przedziale 140–199 mg/dl oznacza nieprawidłową tolerancję glukozy, a 200 mg/dl i więcej wskazuje na cukrzycę. Ten test wykrywa część osób, u których glukoza na czczo jest jeszcze prawidłowa.
Hemoglobina glikowana, czyli HbA1c, mówi o średnim poziomie cukru z ostatnich dwóch, trzech miesięcy. Nie trzeba być na czczo, a jednorazowy deser nie zmieni wyniku. Przyjmuje się, że wartość poniżej 5,7 proc. jest prawidłowa, 5,7–6,4 proc. oznacza zwiększone ryzyko cukrzycy, a 6,5 proc. i więcej wymaga pilnej diagnostyki u lekarza. Na wynik HbA1c mogą wpływać niedokrwistość i niektóre choroby krwi, dlatego nie zawsze jest miarodajny.
Kto powinien badać się częściej
Diabetolodzy zalecają, by osoby po 45. roku życia badały glukozę co najmniej raz na trzy lata, a osoby z grupy ryzyka co roku, niezależnie od wieku. Do tej grupy należą kobiety:
- z nadwagą, zwłaszcza z otyłością brzuszną,
- z cukrzycą u rodziców lub rodzeństwa,
- z nadciśnieniem albo złym lipidogramem,
- po cukrzycy ciążowej lub po urodzeniu dziecka ważącego ponad 4 kg,
- z zespołem policystycznych jajników,
- mało aktywne fizycznie.
Kobiety po cukrzycy ciążowej mają wyraźnie wyższe ryzyko cukrzycy typu 2 w kolejnych latach, nawet jeśli po porodzie wyniki wróciły do normy. To jedna z najczęściej zapominanych informacji w historii zdrowia, więc przypominaj o niej przy każdej wizycie.
Stan przedcukrzycowy to szansa
Wynik w szarej strefie to nie wyrok, tylko sygnał, że jest jeszcze czas na zmianę kierunku. Badania pokazują, że utrata kilku procent masy ciała i około 150 minut ruchu tygodniowo wyraźnie zmniejszają ryzyko przejścia w cukrzycę. Pomagają też regularne posiłki oparte na warzywach, pełnych zbożach i białku oraz ograniczenie słodzonych napojów i słodyczy.
Nie zaczynaj jednak od restrykcyjnych diet z internetu ani od suplementów obiecujących regulację cukru. Plan ustal z lekarzem, w razie potrzeby także z dietetykiem, i powtarzaj badania zgodnie z jego zaleceniami.
Cukrzyca typu 2 rozwija się powoli i po cichu, więc jedno badanie krwi raz na jakiś czas to najprostszy sposób, by zdążyć przed nią.
