Socjoterapia pomaga dzieciom, którym trudno odnaleźć się w grupie: tym zbyt nieśmiałym, tym zbyt gwałtownym i tym, które w domu nie dostały dobrych wzorców. Wyjaśniamy, na czym polega i kiedy warto o niej pomyśleć.
Socjoterapia, czyli terapia społeczna, to forma pomocy, w której czynnikiem leczącym jest sama grupa i to, co się w niej dzieje. Dzieci spotykają się regularnie z rówieśnikami pod kierunkiem socjoterapeuty, a zajęcia zaspokajają ich potrzebę bezpieczeństwa, przynależności i akceptacji. Z czasem stała się jedną z popularnych i skutecznych form pracy z dziećmi i młodzieżą w Polsce.
Na czym polegają zajęcia
Sednem socjoterapii jest nauka zachowań i postaw, które pozwalają dobrze funkcjonować wśród ludzi. Dziecko ćwiczy to w bezpiecznym otoczeniu: przez zabawy, gry, rozmowy, scenki, zadania wymagające współpracy czy prace plastyczne. Uczy się słuchać innych, mówić o tym, co czuje, rozwiązywać konflikty bez krzyku i pięści, przyjmować porażki i dzielić się sukcesami.
Grupa ma swoje zasady, które dzieci często ustalają razem z prowadzącym. Spotkania odbywają się zwykle raz w tygodniu, w kilku- lub kilkunastoosobowym zespole, i trwają przez dłuższy czas, bo zmiana nawyków nie przychodzi po dwóch zajęciach. Ważną rolę gra też współpraca z rodzicami, a czasem również z wychowawcą w szkole.
Komu może pomóc
Socjoterapia sprawdza się szczególnie u dzieci, którym trudno nawiązywać i utrzymywać relacje albo przyjmować właściwe postawy wobec innych. Najczęściej trafiają na nią:
- dzieci agresywne i impulsywne, które biją, obrażają, łamią zasady i nie radzą sobie ze złością;
- dzieci wycofane, nieśmiałe i nieufne, zamknięte w sobie, mające kłopot z odezwaniem się w grupie;
- dzieci z trudnościami szkolnymi, za którymi często stoją problemy w domu lub w klasie;
- dzieci dorastające w trudnych warunkach, np. w rodzinach z problemem uzależnień, przemocy czy zaniedbania;
- dzieci po trudnych przeżyciach, takich jak rozwód rodziców, przeprowadzka czy odrzucenie przez rówieśników.
Terapia społeczna uczy okazywania emocji w sposób, który nikogo nie krzywdzi. Dzięki temu dziecko może nauczyć się mówić o swoich problemach, zamiast je w sobie tłamsić. Współpraca z innymi uczestnikami pozwala stopniowo pozbyć się lęku przed grupą. Nieprawidłowe relacje z rodzicami czy zaniedbania środowiskowe potrafią zahamować rozwój emocjonalny i społeczny dziecka, a socjoterapia pomaga mu się odblokować i wspiera jego rozwój osobisty.
Sygnały, że warto poszukać pomocy
Nie każdy konflikt z kolegą czy gorszy okres w szkole oznacza potrzebę terapii. Warto się jednak zatrzymać, gdy trudności trwają długo i powtarzają się w różnych miejscach. Dziecko nie ma ani jednego kolegi, unika wyjść, boi się szkoły, często wdaje się w bójki albo dostaje uwagi za zachowanie. Bywa też, że to nauczyciel pierwszy zauważa problem i proponuje rozmowę.
Pierwszym krokiem może być rozmowa ze szkolnym pedagogiem lub psychologiem albo wizyta w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Specjalista oceni, czy socjoterapia będzie dobrym wyborem, czy dziecko potrzebuje innej formy wsparcia, na przykład terapii indywidualnej.
Gdzie szukać zajęć
Socjoterapię prowadzą ośrodki opiekuńczo-wychowawcze, świetlice socjoterapeutyczne, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, a także niektóre szkoły i organizacje pozarządowe. Wybierając miejsce, zapytaj o kwalifikacje prowadzącego, wielkość grupy, czas trwania cyklu i to, jak będzie wyglądał Twój kontakt z terapeutą.
Nie traktuj zajęć jak kary ani etykiety. Powiedz dziecku po prostu, że to spotkania, na których uczy się rzeczy przydatnych w przyjaźni i w szkole. Wiele dzieci po kilku tygodniach chodzi na nie z przyjemnością, bo pierwszy raz od dawna czują, że grupa je akceptuje.
Socjoterapia nie zmieni dziecka w ciągu jednego miesiąca, ale może dać mu coś bezcennego: doświadczenie, że wśród ludzi da się być sobą i być lubianym.
