Przedszkolne jasełka, szkolny koncert, świąteczne przedstawienie dla rodziców: dla jednych dzieci to wielka frajda, dla innych źródło ogromnego stresu, i oba scenariusze są zupełnie normalne.
Trema to nie słabość
Wystąpienie przed publicznością stresuje wielu dorosłych, więc nie dziwi, że stresuje też dzieci. Przedszkolak, który na próbach śpiewał głośno i z przejęciem, w dniu występu może stanąć na scenie jak zamurowany. Pierwszoklasista może płakać rano przed szkołą, bo boi się zapomnieć tekstu.
Trema wynika z naturalnej reakcji organizmu na stres: przyspieszonego bicia serca, suchości w ustach, ściskania w brzuchu. Dla dziecka te odczucia są często nowe i przerażające. Pomaga, gdy dorosły nazwie je i wyjaśni, że są normalne: „Czujesz motylki w brzuchu, bo to dla ciebie ważne. Ja też je czuję, gdy mam wystąpienie w pracy”.
Przygotowanie w domu
Najlepszym sposobem na zmniejszenie lęku jest oswojenie sytuacji. Kilka pomysłów, które sprawdzają się u małych aktorów:
- Ćwiczcie tekst lub piosenkę w formie zabawy, a nie egzaminu. Można odgrywać scenę z pluszakami w roli widzów.
- Zróbcie domową próbę generalną w stroju przed babcią czy rodzeństwem.
- Porozmawiajcie, jak będzie wyglądał dzień występu: kto przyjdzie, gdzie będziecie siedzieć, co będzie po przedstawieniu.
- Pokaż dziecku prosty sposób na uspokojenie: powolny wdech nosem, jak przy wąchaniu kwiatka, i wydech ustami, jak przy dmuchaniu świeczki.
Unikaj przesadnego podkreślania wagi występu. Zdania w rodzaju „cała rodzina przyjdzie na ciebie patrzeć” mogą dodatkowo zwiększyć presję.
W dniu przedstawienia
Rano zadbaj o spokojny poranek, bez pośpiechu i nerwów. Pożywne śniadanie i wystarczająca ilość snu dzień wcześniej mają większe znaczenie, niż się wydaje. Przed występem przypomnij dziecku, gdzie będziesz siedzieć, żeby mogło znaleźć Cię wzrokiem.
Nie obiecuj nagród za występ ani nie strasz konsekwencjami, jeśli coś pójdzie nie tak. Dziecko powinno wiedzieć, że jesteś z niego dumna niezależnie od tego, czy zaśpiewa wszystkie zwrotki, czy będzie tylko stało na scenie w przebraniu pastuszka.
Gdy dziecko nie chce wystąpić
Niektóre dzieci wyraźnie mówią, że nie chcą występować. Zamiast przekonywać na siłę, porozmawiaj z nauczycielką. Często da się znaleźć rolę, która mniej stresuje: postać bez tekstu, pomoc przy rekwizytach, występ w grupie zamiast solo. Udział w mniejszej formie bywa pierwszym krokiem do większej odwagi w kolejnym roku.
Jeśli dziecko płacze na scenie albo z niej schodzi, nie robi się z tego wielkiego wydarzenia. Przytul je, powiedz, że to było trudne i że jest dzielne, bo spróbowało. Po powrocie do domu nie analizujcie każdego szczegółu. Zapytaj raczej, co mu się podobało.
Po przedstawieniu dobrze jest też dać dziecku czas na odpoczynek. Emocje związane z występem bywają męczące, nawet jeśli wszystko poszło świetnie. Spokojne popołudnie, ulubiony posiłek i wczesne pójście spać pomagają je rozładować.
Gdy lęk przed wystąpieniami jest bardzo silny, dotyczy wielu sytuacji społecznych i utrudnia dziecku codzienne życie, warto porozmawiać z psychologiem dziecięcym. Najczęściej jednak każde kolejne przedstawienie przychodzi łatwiej, a świąteczne jasełka stają się po latach jednym z najczulszych rodzinnych wspomnień.
