Ryby to jeden z najcenniejszych składników diety przyszłej mamy, pod warunkiem że wybierasz te właściwe i dobrze je przyrządzasz. Podpowiadamy, jakie gatunki kłaść na talerz, jak często i czego lepiej unikać.
Przez lata krążyło przekonanie, że w ciąży trzeba ograniczać potrawy uczulające, a ryby trafiały na listę podejrzanych. Badacze sprawdzali, jak to wygląda w praktyce, i obraz okazał się znacznie spokojniejszy, niż sądzono. Dziś lekarze nie zalecają unikania ryb ani innych potencjalnych alergenów w ciąży po to, by uchronić dziecko przed alergią. Wyjątek jest jeden: jeśli Ty sama jesteś uczulona na ryby, oczywiście ich nie jesz. Gdy w rodzinie są alergie lub astma, porozmawiaj o diecie z lekarzem, zamiast na własną rękę rezygnować z całych grup produktów.
Dlaczego ryby są tak ważne
Ryby, zwłaszcza tłuste, to doskonałe źródło wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Są potrzebne do rozwoju mózgu i wzroku dziecka, a także wspierają jego układ odpornościowy. Ryby dostarczają też pełnowartościowego białka, jodu, selenu i witaminy D, których w ciąży potrzebujesz więcej niż zwykle.
Obecnie zaleca się, by kobieta w ciąży jadła ryby 1–2 razy w tygodniu. Taka porcja wystarcza, by skorzystać z ich zalet, i jednocześnie nie naraża na nadmiar zanieczyszczeń.
Jakie ryby wybierać, a jakich unikać
Największym problemem nie są alergie, ale rtęć i inne zanieczyszczenia, które gromadzą się w mięsie ryb. Najwięcej mają duże, długo żyjące ryby drapieżne, bo zjadają mniejsze i kumulują to, co w nich było.
Lepszy wybór to ryby mniejsze i z niską zawartością rtęci, na przykład:
- łosoś, pstrąg,
- dorsz, mintaj, morszczuk,
- śledź, sardynki, szprotki,
- makrela atlantycka.
W ciąży lepiej odłożyć na później:
- duże ryby drapieżne, takie jak miecznik, rekin, marlin czy duży tuńczyk (tuńczyka z puszki jedz rzadko i w niewielkich ilościach);
- surowe ryby i owoce morza, czyli sushi z surową rybą, tatar, ostrygi;
- ryby wędzone na zimno i marynowane na surowo, które mogą przenosić bakterie, w tym groźne w ciąży listerie – chyba że podasz je w gorącym daniu, dobrze podgrzane.
Mniej przetworzone znaczy lepsze
Znaczenie ma także to, w jakiej postaci jesz rybę. Wysoko przetworzone produkty rybne, takie jak paluszki rybne, panierowane kostki czy gotowe dania do smażenia, zawierają mniej samej ryby, a więcej tłuszczu, panierki i dodatków. Mogą też zawierać niekorzystne tłuszcze trans, które powstają w procesach technologicznych i przy głębokim smażeniu.
Rada z oryginału pozostaje więc aktualna: jeśli lubisz ryby, wybieraj mało przetworzone filety i całe tuszki. Kilka praktycznych wskazówek:
- Piecz, gotuj na parze, duś albo grilluj, zamiast smażyć w głębokim tłuszczu.
- Ryba musi być dobrze przegotowana – mięso powinno być nieprzezroczyste i łatwo rozchodzić się na płatki.
- Kupuj ryby ze sprawdzonych źródeł, świeże lub mrożone bez rozmrażania po drodze.
- Po krojeniu surowej ryby umyj deskę, nóż i ręce, zanim zajmiesz się warzywami.
A co z kapsułkami?
Jeśli nie lubisz ryb albo nie możesz ich jeść, nie sięgaj samodzielnie po tran czy kapsułki z kwasami omega-3. O tym, czy suplement jest Ci potrzebny i w jakiej dawce, zdecyduje lekarz prowadzący ciążę, biorąc pod uwagę Twoją dietę i wyniki badań.
Dobrze przyrządzony kawałek łososia czy dorsza raz lub dwa razy w tygodniu to prosty sposób, by zadbać jednocześnie o siebie i o maleństwo.
