„Jedzie wóz. – Co jest w wozie?” – tak zaczyna się wyliczanka w duecie, która kończy się wielką gonitwą. Dzieci uwielbiają ją za napięcie, jakie rośnie z każdym pytaniem, i za ogromnego zwierza, który czeka na końcu.
Zasady zabawy
To wyliczanka dla dwóch osób. Ty zadajesz pytania, a dziecko odpowiada. Potem zamieniacie się rolami. A na końcu straszny zwierz goni swoją ofiarę. I tak do skutku, czyli do znudzenia, które zwykle przychodzi dużo później niż u dorosłych.
Cała rozmowa wygląda tak:
- Jedzie wóz.
- Co jest w wozie?
- Koszyk.
- A co w koszyku?
- W koszyku jest słoma.
- Co siedzi na słomie?
- W koszyku na słomie siedzi kura.
- A co leży pod kurą?
- Pod kurą leży jajko.
- Co jest w jajku?
- Białko.
- A w białku?
- Żółtko.
- Co jest w żółtku?
- Igła.
- Co jest w igle?
- Dziura.
- A co w dziurze?
- Ogromny zwierz, który zaraz cię złapie!
Przy ostatnim zdaniu ten, kto odpowiadał, zamienia się w zwierza i rusza w pogoń, a pytający ucieka z piskiem po pokoju albo po podwórku. Kiedy zwierz złapie uciekiniera, zaczynacie od nowa, tylko z zamienionymi rolami.
Jak poprowadzić wyliczankę
Za pierwszym razem dziecko nie zna odpowiedzi, więc to Ty odpowiadasz, a ono pyta, albo podpowiadasz mu każde kolejne słowo. Po kilku powtórzeniach maluch zapamięta całą rozmowę i zacznie ją prowadzić sam. Pomaga zabawa głosem:
- mów coraz ciszej i wolniej, gdy zbliżacie się do igły i dziury,
- zawieś głos przed ostatnią odpowiedzią i zrób groźną minę,
- przy „ogromnym zwierzu” podnieś ręce jak łapy z pazurami.
Wyliczanka jest na tyle zabawna i absurdalna, że dzieci często pytają, czemu w żółtku jest igła. To świetna okazja, żeby porozmawiać o tym, że w wierszykach wszystko jest możliwe, i wymyślić własne, równie dziwne zakończenia.
Warianty dla młodszych i starszych
Dla dwulatka, który boi się pogoni, zwierz może być mały i łagodny: zamiast gonić, przytula albo łaskocze. Z przedszkolakami możecie bawić się w kilka osób, siedząc w kółku: każde dziecko zadaje kolejne pytanie, a zwierzem zostaje to, które wypowie ostatnią odpowiedź.
Starsze dzieci lubią wymyślać nowe ogniwa łańcucha. Po dziurze może być jeszcze kret, w krecie ziarnko, a w ziarnku smok. Każda nowa wersja to ćwiczenie wyobraźni i zadawania pytań. Możecie też zmienić początek, np. „Płynie statek. – Co jest na statku?”, i zobaczyć, dokąd zaprowadzi was rozmowa. Wyliczanka sprawdza się również w podróży, tylko zamiast gonitwy zwierz może „złapać” pasażera za kolano.
Czego uczy zabawa w pytania i odpowiedzi
Choć wygląda niewinnie, wyliczanka ćwiczy sporo umiejętności. Dziecko uczy się budować pytania i pełne zdania odpowiedzi, zapamiętuje kolejność zdarzeń i odkrywa, że słowa układają się w logiczny łańcuch: wóz, koszyk, słoma, kura, jajko. Przy okazji poznaje słowa, których na co dzień nie używa, a zamiana ról uczy cierpliwego czekania na swoją kolej.
Na pogoń wybierz bezpieczne miejsce: odsuń krzesła, nie biegajcie po śliskiej podłodze w skarpetkach i trzymajcie się z dala od schodów. Na podwórku ustalcie granice, za które nie wolno uciekać.
Ta stara wyliczanka pokazuje, że do świetnej zabawy wystarczy rozmowa, trochę wyobraźni i jeden ogromny zwierz.
