Kobieta po czterdziestce: jakie badania zrobić w tym roku

Czterdziestka to dobry moment na przegląd zdrowia. Hormony zaczynają się zmieniać, rośnie ryzyko chorób serca i nowotworów, a wiele z nich da się wykryć wcześnie.

Serce i metabolizm

Po czterdziestce coraz ważniejsze stają się:

  • regularny pomiar ciśnienia, także w domu,
  • lipidogram, a jeśli nie było go wcześniej, jednorazowe oznaczenie lipoproteiny(a), dziedzicznego czynnika ryzyka chorób serca,
  • glukoza na czczo, a przy nieprawidłowym wyniku dalsza diagnostyka,
  • obwód talii, bo tłuszcz brzuszny wiąże się z ryzykiem cukrzycy i chorób serca,
  • badanie czynności nerek i wątroby, jeśli lekarz uzna je za potrzebne.

Bezpłatny program Moje Zdrowie obejmuje między innymi morfologię, glukozę, lipidogram, kreatyninę, TSH i badanie moczu. Osoby do 49. roku życia mogą z niego korzystać co pięć lat, więc jeśli jeszcze nie miałaś bilansu, ten rok jest dobrym momentem.

Po czterdziestce przemiana materii zwalnia, a masa mięśniowa maleje, więc łatwiej przybrać na wadze przy tym samym jedzeniu. To nie powód do drastycznych diet, ale dobry sygnał, by przyjrzeć się wynikom i nawykom.

Piersi i wizyty u ginekologa

Od 45. roku życia kobiety mogą co dwa lata wykonać bezpłatną mammografię w ramach programu profilaktyki raka piersi, bez skierowania. Wcześniej ginekolog może zlecić USG piersi. Przy obciążeniach rodzinnych, na przykład gdy mama lub siostra zachorowały na raka piersi lub jajnika, badania zaczyna się wcześniej, a lekarz może skierować do poradni genetycznej.

Nie zapominaj o comiesięcznym samobadaniu piersi. Większość zmian, które kobiety same wyczuwają, okazuje się łagodna, ale każdą nową trzeba pokazać lekarzowi.

Test HPV w programie profilaktyki raka szyjki macicy wykonuje się co pięć lat do 64. roku życia, a coroczna wizyta u ginekologa to okazja, by porozmawiać o zmianach w cyklu. Po czterdziestce miesiączki mogą stawać się nieregularne, obfitsze lub rzadsze, co często zwiastuje perimenopauzę. Bardzo obfite krwawienia lub plamienia między miesiączkami zawsze wymagają konsultacji.

Oczy, skóra i kości

  • Po czterdziestce pojawia się starczowzroczność i rośnie ryzyko jaskry, dlatego wizyta u okulisty z pomiarem ciśnienia w oku co kilka lat jest dobrym pomysłem.
  • Kontroluj znamiona u dermatologa raz w roku lub co dwa lata, zwłaszcza przy jasnej karnacji.
  • Jeżeli masz czynniki ryzyka osteoporozy, takie jak wczesna menopauza, przyjmowanie sterydów, niska masa ciała czy złamania w rodzinie, zapytaj o densytometrię.

Pamiętaj też o zębach. Choroby przyzębia, które często rozwijają się po cichu, wiążą się nie tylko z utratą zębów, ale też z większym ryzykiem chorób serca i cukrzycy.

Badania jelita

Rak jelita grubego coraz częściej dotyka osób przed pięćdziesiątką. Jeśli ktoś z najbliższej rodziny chorował na tę chorobę, porozmawiaj z lekarzem o wcześniejszej kolonoskopii. Niepokojące objawy, takie jak krew w stolcu, zmiana rytmu wypróżnień, niewyjaśniona utrata masy ciała czy niedokrwistość z niedoboru żelaza, wymagają badań niezależnie od wieku.

Przegląd po czterdziestce zajmuje kilka wizyt, a daje coś bezcennego: wiedzę, że zdrowie jest pod kontrolą albo że problem udało się złapać na czas.