Krztusiec wrócił w ostatnich latach do wiadomości, a lekarze przypominają, że dla niemowląt to wciąż bardzo groźna choroba. Warto wiedzieć, jak wygląda i jak chronić najmłodszych.
Choroba, o której znów się mówi
Krztusiec, nazywany dawniej kokluszem, to bakteryjna infekcja dróg oddechowych. Przez długi czas wydawało się, że dzięki szczepieniom stał się rzadkością. W 2024 roku w Polsce i w wielu krajach Europy liczba zachorowań gwałtownie wzrosła, osiągając poziom niespotykany od dziesięcioleci. W kolejnym roku sytuacja się poprawiła, ale lekarze ostrzegają, że czujności nie można tracić.
Choroba szerzy się drogą kropelkową i jest bardzo zaraźliwa. Coraz częściej chorują nastolatki i dorośli, u których odporność po szczepieniu z dzieciństwa wygasła. To oni najczęściej, nieświadomie, zarażają niemowlęta w rodzinie.
Jak przebiega krztusiec
Na początku przypomina zwykłe przeziębienie: katar, lekki kaszel, czasem stan podgorączkowy. Po tygodniu lub dwóch kaszel zmienia charakter. Pojawiają się napady wielu kaszlnięć jedno po drugim, po których dziecko z trudem łapie powietrze, czasem ze świstem przy wdechu. Po napadzie mogą wystąpić wymioty. Kaszel nasila się w nocy i może utrzymywać się tygodniami, stąd potoczna nazwa „kaszel stu dni”.
U niemowląt choroba bywa podstępna. Często nie ma typowego świstu, za to mogą wystąpić bezdechy, zasinienie, trudności z jedzeniem i ogromne zmęczenie. Dla najmłodszych dzieci, które nie zdążyły jeszcze otrzymać kilku dawek szczepionki, krztusiec może być zagrożeniem życia.
Kiedy do lekarza
Pilnej konsultacji wymaga niemowlę z kaszlem, przy którym pojawiają się przerwy w oddychaniu, sinienie lub trudności z jedzeniem. W przypadku bezdechu dzwoń pod 112. Do lekarza warto zgłosić się także ze starszym dzieckiem, które ma napadowy kaszel kończący się wymiotami lub świstem, a także wtedy, gdy kaszel trwa ponad dwa tygodnie bez poprawy.
Krztusiec leczy się antybiotykiem, który najlepiej działa we wczesnej fazie choroby i ogranicza zarażanie innych. Lekarz może też zalecić leczenie zapobiegawcze domownikom, zwłaszcza gdy w rodzinie jest niemowlę.
Szczepienia to podstawa ochrony
Szczepienie przeciw krztuścowi jest w Polsce obowiązkowe i bezpłatne w ramach kalendarza szczepień. Niemowlęta otrzymują kilka dawek w pierwszym roku i drugim roku życia, a później dawki przypominające w wieku przedszkolnym i nastoletnim. Opóźnianie szczepień wydłuża okres, w którym dziecko jest bezbronne.
- Kobietom w ciąży zaleca się szczepienie w trzecim trymestrze. Przeciwciała przechodzą do dziecka i chronią je w pierwszych tygodniach życia.
- Dorośli, w tym rodzice i dziadkowie, powinni rozważyć dawkę przypominającą, zalecaną co około dziesięć lat.
- Opiekunowie niemowląt mogą zapytać lekarza rodzinnego o szczepienie przed narodzinami wnuka czy wnuczki.
Taka strategia, w której szczepią się wszyscy wokół dziecka, nazywana jest kokonowaniem. Chroni malucha w czasie, gdy sam jeszcze nie ma pełnej odporności.
Jeśli nie masz pewności, czy dziecko otrzymało wszystkie dawki, sprawdź książeczkę zdrowia lub zapytaj w przychodni. Zaległe szczepienia można uzupełnić, a lekarz ustali odpowiedni schemat. Dotyczy to także dzieci, które przeprowadziły się z innego kraju, gdzie kalendarz szczepień mógł wyglądać inaczej.
Kaszel u dziecka zimą najczęściej oznacza zwykłe przeziębienie. Znajomość objawów krztuśca i aktualne szczepienia całej rodziny sprawiają jednak, że groźna choroba ma znacznie mniejsze szanse.
