KTG – ocena czynności serca płodu

Kardiotokografia, czyli KTG, to jedno z najczęstszych badań pod koniec ciąży i w czasie porodu. Rejestruje akcję serca dziecka i czynność skurczową macicy, dzięki czemu pozwala w porę wychwycić sygnały, że maluch potrzebuje pomocy.

Co pokazuje zapis KTG

Badanie wykrywa nieprawidłowości w akcji serca płodu, dzięki czemu personel medyczny może szybko podjąć odpowiednie kroki, by zapobiec niedotlenieniu i innym komplikacjom. Na zapisie widać dwie krzywe. Górna pokazuje tętno dziecka, które u zdrowego płodu waha się zwykle w granicach 110–160 uderzeń na minutę i nie jest „płaskie”, lecz lekko falujące. Dobrą wiadomością są przyspieszenia tętna, które często pojawiają się, gdy dziecko się porusza. Dolna krzywa rejestruje napięcie i skurcze macicy.

Zapis ocenia lekarz lub położna, biorąc pod uwagę cały jego przebieg, a nie pojedynczy fragment. Jeśli coś budzi wątpliwości, nie oznacza to od razu kłopotu. Dziecko mogło akurat spać. Wtedy badanie się przedłuża lub powtarza, a czasem uzupełnia innymi, na przykład USG.

Kiedy wykonuje się badanie

KTG wykonuje się pod koniec ciąży, w okolicach terminu porodu, oraz podczas porodu. Po przewidywanym terminie powtarza się je regularnie, co kilka dni lub częściej, by na bieżąco oceniać stan dziecka. O tym, od kiedy i jak często powinnaś przychodzić na badanie, decyduje lekarz prowadzący ciążę lub położna.

Wcześniej KTG wykonuje się wtedy, gdy są ku temu wskazania, na przykład:

  • ruchy dziecka są słabsze lub rzadsze niż zwykle,
  • pojawiają się silne lub regularne skurcze macicy przed terminem,
  • występuje krwawienie, sączenie się płynu albo uraz brzucha,
  • ciąża przebiega z powikłaniami, np. z nadciśnieniem czy cukrzycą.

Jeśli czujesz, że dziecko rusza się mniej niż zwykle, nie czekaj na zaplanowane KTG. Od razu zgłoś się do szpitala na izbę przyjęć – tam wykonają badanie i ocenią, czy wszystko jest w porządku.

Jak przebiega i jak się przygotować

Badanie jest całkowicie bezbolesne i nie wymaga specjalnych przygotowań. Trwa co najmniej 30 minut, ale może zostać przedłużone nawet do godziny. Kobieta leży na lewym boku albo półsiedzi – leżenie płasko na plecach bywa niewygodne i może powodować zawroty głowy. Na brzuchu zapina się dwa pasy z czujnikami. Jeden mierzy czynność skurczową mięśnia macicy (głowica tokograficzna), a drugi to przetwornik ultradźwiękowy, który rejestruje częstotliwość uderzeń serca dziecka (głowica kardiograficzna). Pod nią nakłada się trochę żelu.

Gdy poczujesz ruchy maleństwa, naciskasz specjalny przycisk. Wszystkie dane widać na monitorze i są drukowane w postaci wykresów.

Kilka drobiazgów ułatwi Ci badanie:

  1. Przed KTG skorzystaj z toalety – pół godziny leżenia z pełnym pęcherzem to nic przyjemnego.
  2. Zjedz wcześniej lekki posiłek i weź ze sobą wodę.
  3. Włóż wygodny strój dwuczęściowy, by łatwo odsłonić brzuch.
  4. Jeśli w trakcie zrobi Ci się słabo, duszno albo niewygodnie, powiedz o tym położnej i zmień pozycję.

Monitorowanie wewnętrzne i test oksytocynowy

Gdy w czasie porodu zapis z brzucha jest niewyraźny lub istnieje podejrzenie zagrożenia dziecka, można wykonać monitorowanie wewnętrzne. Jest to możliwe dopiero po pęknięciu błon płodowych i przy rozwarciu co najmniej 2 cm. Przez szyjkę macicy wprowadza się elektrodę, którą umieszcza się na główce dziecka. Ponieważ to metoda inwazyjna, stosuje się ją rzadko i tylko w uzasadnionych sytuacjach.

Kardiotokografię wykonuje się niekiedy także podczas testu oksytocynowego. Kobiecie podaje się oksytocynę, która wywołuje skurcze, i obserwuje, jak maluch na nie reaguje, oceniając w ten sposób wydolność łożyska. Ten rodzaj badania dotyczył przede wszystkim ciąż wysokiego ryzyka i sytuacji, gdy poprzednie ciąże przebiegały z powikłaniami. Dziś sięga się po niego rzadko, bo stan dziecka ocenia się częściej innymi metodami, np. USG z badaniem przepływów krwi.

Pół godziny spokojnego leżenia i słuchania bicia serca dziecka to badanie, które daje dużo wiedzy, a mamie często także sporo radości.