Kula śnieżna czy lawina: jak spłacić długi i nie stracić motywacji

Kilka rat, karta kredytowa i debet na koncie potrafią przytłoczyć. Dwie sprawdzone metody pomagają zamienić chaos w plan, który da się skończyć.

Najpierw pełny obraz

Zanim wybierzesz metodę, spisz wszystkie zobowiązania na jednej kartce. Przy każdym zanotuj, ile zostało do spłaty, jaka jest minimalna miesięczna rata i ile wynosi rzeczywista roczna stopa oprocentowania, czyli RRSO. Dopisz też długi wobec rodziny czy znajomych, nawet jeśli nikt Cię nie pogania.

Taka lista bywa nieprzyjemna, ale zwykle mniej straszna niż mgliste poczucie, że wszystko się wali. Dopiero gdy widzisz liczby, możesz zdecydować, ile miesięcznie realnie przeznaczysz ponad minimalne raty. Ta nadwyżka, nawet niewielka, jest silnikiem całego planu.

Żeby ją znaleźć, przejrzyj wydatki z ostatnich miesięcy i wybierz dwie, trzy kategorie do czasowego ograniczenia. Na czas spłaty możesz też zawiesić część subskrypcji albo dorobić, sprzedając niepotrzebne rzeczy. Każde dodatkowe 100 zł miesięcznie skraca spłatę bardziej, niż się wydaje.

Metoda kuli śnieżnej

Ustawiasz długi od najmniejszego do największego, niezależnie od oprocentowania. Na wszystkie płacisz minimalne raty, a całą nadwyżkę kierujesz na najmniejszy. Gdy go spłacisz, kwotę, którą na niego płaciłaś, dokładasz do kolejnego. Kula rośnie z każdym zamkniętym długiem.

Przykład: masz 800 zł zadłużenia na karcie sklepowej, 3000 zł debetu i 12 000 zł kredytu ratalnego. Przy nadwyżce 400 zł miesięcznie najmniejszy dług zniknie w około dwa miesiące. Od tej chwili na debet idzie nie tylko nadwyżka, ale też rata, którą płaciłaś wcześniej za kartę.

Ta metoda nie jest najtańsza matematycznie, za to świetnie działa na psychikę. Szybkie pierwsze zwycięstwo daje energię, a mniej pozycji na liście oznacza mniej terminów do pilnowania. Sprawdza się u osób, które kilka razy zaczynały spłatę i porzucały ją po paru miesiącach.

Metoda lawiny

Tu kolejność wyznacza oprocentowanie. Nadwyżkę kierujesz na dług z najwyższym RRSO, a pozostałe obsługujesz minimalnie. Najpierw znikają więc chwilówki, karty kredytowe i limity w koncie, potem tańsze kredyty ratalne.

Lawina oznacza mniej zapłaconych odsetek i zwykle krótszy czas spłaty. Wymaga jednak cierpliwości, bo jeśli najdroższy dług jest jednocześnie duży, na pierwszy sukces poczekasz długo. Dla osób, które lubią liczby i są zdyscyplinowane, to najrozsądniejszy wybór.

Można też połączyć obie drogi: zacząć od jednego, dwóch małych długów dla motywacji, a potem przejść na kolejność według oprocentowania.

Żeby plan się nie posypał

Nawet najlepsza metoda upadnie, jeśli w trakcie pojawią się nowe zobowiązania. Kilka zasad bardzo pomaga:

  • odłóż choćby niewielką kwotę awaryjną, żeby zepsuty telefon nie lądował znowu na karcie,
  • ustaw stałe zlecenia na wszystkie minimalne raty, bo opóźnienia kosztują dodatkowo,
  • przed nadpłatą kredytu sprawdź w umowie, czy bank nie pobiera prowizji,
  • nie bierz nowej pożyczki na spłatę starej bez dokładnego porównania kosztów,
  • świętuj zamknięcie każdego długu w drobny, tani sposób.

Jeśli rat jest tak dużo, że przekraczają Twoje możliwości, nie czekaj na pierwsze wezwania do zapłaty. Porozmawiaj z bankiem o zmianie harmonogramu albo poszukaj bezpłatnego poradnictwa dla konsumentów, zanim sprawy przybiorą gorszy obrót.

Dług spłacany według planu przestaje być ciężarem bez końca i staje się zadaniem z wyraźną metą.