Jedno badanie wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, drugie fale ultradźwiękowe. Oba pomagają wykryć zmiany w piersiach, ale nie są wymienne.
USG piersi
Ultrasonografia jest bezbolesna i nie wykorzystuje promieniowania. Szczególnie dobrze sprawdza się u młodszych kobiet, które mają gęstą, gruczołową tkankę piersi. Pozwala odróżnić torbiele wypełnione płynem od zmian litych i ocenić węzły chłonne pod pachą. Ginekolog lub lekarz rodzinny często zleca USG kobietom przed czterdziestką, a także jako uzupełnienie mammografii.
USG jest też podstawowym badaniem piersi w ciąży i podczas karmienia, gdy tkanka gruczołowa jest jeszcze bardziej rozbudowana. Dokładność badania zależy w dużej mierze od doświadczenia lekarza i jakości sprzętu.
Mammografia
Mammografia to zdjęcie rentgenowskie piersi wykonane w dwóch projekcjach. Pierś jest na chwilę uciskana między płytkami aparatu, co bywa nieprzyjemne, ale trwa kilka sekund. Dawka promieniowania jest niewielka. Badanie wykrywa drobne zmiany, w tym mikrozwapnienia, które mogą być wczesnym sygnałem raka i często są niewidoczne w USG.
Z wiekiem tkanka gruczołowa jest zastępowana tłuszczową, a obraz mammograficzny staje się czytelniejszy. Dlatego mammografia jest podstawowym badaniem przesiewowym u kobiet po czterdziestce i pięćdziesiątce. W Polsce kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonać ją bezpłatnie co dwa lata, bez skierowania.
Wynik mammografii opisuje się w skali BI-RADS. Kategorie 1 i 2 oznaczają obraz prawidłowy lub zmiany łagodne, a wyższe wymagają dalszej diagnostyki albo kontroli w krótszym czasie. Lekarz wyjaśni, co oznacza Twój wynik.
U części kobiet piersi pozostają gęste także po menopauzie. Wtedy lekarz może zalecić uzupełnienie mammografii o USG, bo w gęstej tkance niektóre zmiany trudniej zauważyć na zdjęciu rentgenowskim.
Jak się przygotować
- Najlepszy termin to pierwsza połowa cyklu, kiedy piersi są mniej tkliwe.
- W dniu mammografii nie stosuj dezodorantu, balsamu ani pudru w okolicy piersi i pach, bo mogą być widoczne na zdjęciu.
- Załóż strój dwuczęściowy, by wygodnie rozebrać się do pasa.
- Zabierz wcześniejsze wyniki i opisy, aby lekarz mógł porównać obrazy.
Jeśli masz implanty piersi, powiedz o tym przy rejestracji i przed badaniem. Mammografię wtedy też się wykonuje, ale technik stosuje specjalne ułożenie piersi.
Gdy coś niepokoi
Badania przesiewowe są dla kobiet bez objawów. Jeśli wyczuwasz guzek, zauważasz wciągnięcie brodawki, wyciek z brodawki, zmianę kształtu piersi, zaczerwienienie lub „skórkę pomarańczy”, nie czekaj na kolejny termin programu. Idź do lekarza, który zleci badania diagnostyczne. Kobiety z mutacjami genów zwiększającymi ryzyko lub silnym obciążeniem rodzinnym są objęte osobnymi zaleceniami, często z rezonansem magnetycznym.
Ból piersi przed miesiączką i zgrubienia, które znikają po niej, zwykle wynikają z wahań hormonalnych. Jeśli jednak ból jest stały, dotyczy jednej piersi albo nie mija po zakończeniu cyklu, pokaż się lekarzowi.
Raz w miesiącu, kilka dni po miesiączce, a po menopauzie wybranego dnia każdego miesiąca, obejrzyj piersi przed lustrem i dokładnie je obmacaj, w pozycji stojącej i leżącej. Nie zapominaj o okolicy pach. Znajomość własnego ciała pozwala szybciej zauważyć zmiany.
USG i mammografia nie konkurują ze sobą, tylko się uzupełniają, a o tym, które badanie i kiedy będzie dla Ciebie najlepsze, zdecydujesz razem z lekarzem.
