Mikrobiom skóry: probiotyki, postbiotyki i fermenty w kosmetykach

Na każdym centymetrze skóry żyją miliony mikroorganizmów, które pomagają ją chronić. Kosmetyki wspierające mikrobiom to jeden z najmocniejszych trendów ostatnich lat i wszystko wskazuje na to, że zostaną z nami na dłużej.

Niewidzialni sprzymierzeńcy

Skóra jest domem dla bakterii, grzybów i wirusów, które razem tworzą jej mikrobiom. Większość z nich jest nam przyjazna: konkurują z drobnoustrojami chorobotwórczymi, pomagają utrzymać lekko kwaśny odczyn skóry i współpracują z układem odpornościowym. Ich skład różni się w zależności od miejsca na ciele, wieku, a nawet pory roku.

Badania pokazują, że przy atopowym zapaleniu skóry, trądziku czy łojotokowym zapaleniu skóry mikrobiom jest zaburzony: ma mniejszą różnorodność, a więcej szczepów sprzyjających stanom zapalnym. Stąd pomysł, by pielęgnacja nie tylko usuwała nieproszonych gości, ale też dbała o tych pożytecznych.

Pro-, pre- i postbiotyki, czyli co jest na etykiecie

W kosmetykach mikrobiomowych najczęściej spotkasz trzy grupy składników:

  • prebiotyki – pożywka dla dobrych bakterii, na przykład inulina, oligosacharydy czy niektóre cukry roślinne,
  • probiotyki – w kosmetykach to zwykle nie żywe bakterie, lecz ich lizaty, czyli rozbite komórki z cennymi fragmentami,
  • postbiotyki – substancje wytwarzane przez bakterie podczas fermentacji, takie jak kwas mlekowy, peptydy czy fermenty roślinne.

W składzie INCI rozpoznasz je po nazwach z członem lactobacillus, bifida lub ferment. Część formuł zawiera wszystkie trzy grupy, co bywa reklamowane jako kompleksowe wsparcie mikrobiomu.

Do tej grupy często zalicza się też kosmetyki z łagodnymi kwasami, takimi jak mlekowy, które pomagają utrzymać kwaśny odczyn skóry. Sprzyja on dobrym bakteriom, a utrudnia życie tym, które wywołują stany zapalne.

Co niszczy mikrobiom

Najwięcej szkód robi nadmiar: zbyt częste mycie, mocne detergenty, antybakteryjne żele stosowane bez potrzeby i agresywne peelingi. Zimą dochodzą do tego suche powietrze i przesuszona bariera, przez które równowaga mikroorganizmów łatwo się chwieje. Wpływ mają też stres, brak snu i dieta uboga w warzywa.

Najprostszy sposób na wsparcie mikrobiomu to łagodne oczyszczanie preparatami o odczynie zbliżonym do naturalnego odczynu skóry, czyli lekko kwaśnym. Dobrze jest też ograniczyć liczbę kroków w pielęgnacji i nie zmieniać kosmetyków co tydzień, bo każda nowość to dla skóry i jej mieszkańców kolejne wyzwanie.

Nie przesadzaj również z dezynfekcją dłoni i twarzy, jeśli nie ma takiej potrzeby. Mycie wodą i delikatnym środkiem w zupełności wystarczy, a przy okazji oszczędza barierę.

Czy kosmetyki z probiotykami działają

Wyniki badań są obiecujące, zwłaszcza w przypadku skóry suchej, wrażliwej i atopowej. Lizaty bakterii i fermenty mogą łagodzić zaczerwienienia, wzmacniać barierę i zmniejszać reaktywność skóry. Trzeba jednak pamiętać, że naukowcy wciąż poznają mikrobiom, a wiele deklaracji producentów wyprzedza stan wiedzy.

Kosmetyki mikrobiomowe to dobry wybór, gdy skóra jest przesuszona, kapryśna i łatwo się podrażnia. Nie zastąpią leczenia, jeśli zmiany zapalne są nasilone, a przy trądziku lub egzemie najpierw dobrze jest pójść do dermatologa. Kremy z fermentami świetnie za to uzupełniają leczenie i pomagają skórze wrócić do równowagi.

Mikrobiom przypomina, że skóra to nie powierzchnia do wyszorowania, ale żywy ekosystem, w którym często mniej znaczy lepiej.