Naczyniak, guz okresu dziecięcego

Naczyniaki - są najczęstszymi guzami okresu dziecięcego. Typowo niewidoczne w chwili urodzenia, pojawiają się i zostają zauważone w ciągu pierwszych tygodni życia

dotyczy to około 70% wszystkich naczyniaków. Pierwszymi objawami mogą być: dyskretna płaska, różowa plama, plama wyblakła lub ograniczona teleangiektazja otoczona bladym halo (otoczką). Kolejnych 20% dzieci rodzi się z widocznym już objawem prodromalnym, a naczyniak rozwija się w bardzo krótkim czasie po urodzeniu. W około 10% przypadków dojrzały naczyniak widoczny jest już w chwili urodzenia. Są to tzw. naczyniaki wrodzone, często bez tendencji do proliferacji (rozrostu) i z bardzo szybko przebiegającą fazą inwolucji (zanikania), lub bez tendencji do zaniku.

Szczególną cechą naczyniaków jest ich gwałtowny wzrost w okresie noworodkowym, znacznie szybszy niż wzrost dziecka, rozpoczynający się w ciągu kilku tygodni po urodzeniu. Faza proliferacyjna trwa około 6 - 12, a nawet 18 miesięcy.

Około 10-12 miesiąca życia wzrost naczyniaka staje się proporcjonalny do wzrostu dziecka, co wskazuje na rozpoczęcie fazy inwolucji. Guz staje się stopniowo bardziej miękki, a jego powierzchnia blednie, przestaje być lśniąca, przybierając barwę matowo - fioletową, ewoluuje następnie przybierając odcień cętkowano - popielaty na całej powierzchni zmiany, zaczynając od środka i stopniowo postępując do obrzeża. Zarówno początek procesu inwolucji, jak i jej szybkość są nie do przewidzenia. Statystycznie 30% naczyniaków zanika do końca 3 roku życia, 50% - do końca 5-go, 70% - do 7 lat, a w pozostałych przypadkach proces inwolucji trwa nawet do 16 roku życia.
Istotnym jest precyzyjne rozumienie pojęcia inwolucji, czyli zaniku. Tylko około 40% naczyniaków “zanika” praktycznie bez pozostawienia zauważalnego śladu, lub z minimalną pozostałością w pełni akceptowalną pod względem kosmetycznym. W pracy Finna i wsp. wykazano, że naczyniaki można podzielić na te, które zakończyły swój proces inwolucji do końca 6 roku życia, i te potrzebujące więcej niż 6 lat. W grupie pierwszej “tylko” 38% dzieci miało na koniec procesu zaniku ślad pod postacią: włóknisto-tłuszczowego nadmiaru skóry, blizny czy też widocznych teleangiektazji. W grupie drugiej już tylko u 20 % pozostałość po procesie zaniku była w pełni do zaakceptowania.
Oczekiwany wynik końcowy naturalnego procesu inwolucji naczyniaka:
do 6 lat – 38% niekorzystnych pozostałości po naczyniaku.
powyzej 6 lat – 80% niekorzystnych pozostałości po naczyniaku.

KLASYFIKACJA ZMIAN NACZYNIOWYCH

Wyróżnione zostały dwie grupy zmian:

- naczyniaki (najczęściej występujące guzy u dzieci, łagodne zmiany pochodzenia naczyniowego, proliferujące(rosnące) w okresie niemowlęcym i podlegające spontanicznemu zanikowi przez okres dzieciństwa). Guzy te charakteryzują się wysoką aktywnością metaboliczną, wzmożoną wymianą komórek śródbłonka, komórek tucznych, fibroblastów i makrofagów w okresie proliferacji(rozrostu) objawiającą się zmianami wielkości, kształtu, zabarwienia i spoistości; z nieuchronnie następującą fazą inwolucji, podczas której na skutek zmniejszenia aktywności metabolicznej guza dochodzi do jego stopniowego zaniku.

- malformacje naczyniowe (różnorodne zmiany zbudowane z dysplastycznych naczyń, zazwyczaj z dominującym jednym rodzajem lub kalibrem naczyń: włosowatych, żylnych, tętniczych i limfatycznych) Są guzopodobnymi zmianami nienowotworowymi, powstałymi na skutek zaburzenia procesu morfogenezy tkanki naczyniowej(zaburzenia w rozroscie tkanek w okresie rozwoju płodu). Nie podlegają samoistnej inwolucji. Malformacje dzielą się na podkategorie (włosowate /kapilarne/, żylne, tętnicze i limfatyczne lub mieszane).

NACZYNIAKI:

  • Faza proliferacyjna (rozrostowa) ,

  • Faza inwolucyjna (zanikowa).

  • MALFORMACJE NACZYNIOWE:

  • Włosowate CM ,

  • Limfatyczne LM ,

  • Żylne VM ,

  • Tętnicze AM ,

  • Mieszane CLM ,

  • CVM ,

  • LVM ,

  • AVM.

Wprowadzenie powyższej kwalifikacji częściowo ułatwiło różnicowanie wrodzonych zmian naczyniowych w oparciu o przewidywalny przebieg naturalny, kinetykę komórkową, oraz ich budowę histologiczną
W przypadku zdecydowanej większości anomalii naczyniowych do postawienia wstępnego rozpoznania, a tym samym zaplanowania leczenia i przedstawienia prognozy, wystarczy szczegółowy wywiad i badanie fizykalne. W niektórych przypadkach koniecznym może być obserwacja zachowania zmiany na przestrzeni pewnego okresu czasu, albo wykonanie dodatkowych badań obrazowych lub biopsji. Natomiast warto pamiętać, że często zmiany naczyniopochodne o całkowicie odrębnym pochodzeniu, biologii i przebiegu naturalnym mogą wyglądać łudząco podobnie.

“Nie wszystkie zmiany skórne wyglądające jak truskawka to naczyniaki; nie wszystkie naczyniaki przypominają wyglądem truskawkę.” J.B. Mulliken, MD
PORóWNANIE NACZYNIAKóW I MALFORMACJI NACZYNIOWYCH

1. Cechy kliniczne

  • 1.1. Naczyniak

  • Pojawia się w okresie noworodkowym lub wczesnoniemowlęcym,

  • Rośnie szybciej od dziecka przez 1 rok życia,

  • Inwolucja po 1 roku życia,

  • Częstość występowania m:ż 1:6

  • 1.2. Malformacja naczyniowa

  • Zawsze obecna w chwili porodu,

  • Rośnie proporcjonalnie wraz z dzieckiem,

  • Nigdy nie zanika,

  • Częstość występowania m:ż 1:1

2. Cechy biologiczne:

2.1. Naczyniak
Proliferacja : obfite, proliferujące komórki śródbłonka, liczne komórki tuczne
Inwolucja : Apoptoza i postępujące spłaszczanie komórek śródbłonka. Szersze, ale mniej liczne naczynia, otoczone okołonaczyniową tkanką włóknisto-tłuszczową

2.2. Malformacja naczyniowa
Płaskie, normalne komórki śródbłonka, liczba komórek tucznych w normie
Normalna wymiana komórek śródbłonka; dysplastyczne kanały naczyniowe: żyłki, żyły, włośniczki lub naczynia limfatyczne

Więcej o zmianach naczyniowych oraz sposobie ich leczenia znajduje się na stronie www.naczyniaki.com