No buy, low buy: czy rok bez zbędnych zakupów ma sens

Co roku w styczniu wraca moda na wyzwanie bez zakupów. Tym razem nie chodzi o ascezę, tylko o odzyskanie kontroli nad tym, co wpada do koszyka.

Na czym polega wyzwanie

W wersji „no buy” przez określony czas, czyli miesiąc, kwartał albo nawet rok, kupujesz tylko rzeczy niezbędne: jedzenie, leki, środki czystości i opłaty. Wszystko inne, od ubrań po kosmetyki i gadżety, czeka. Łagodniejsza wersja, „low buy”, nie zakazuje zakupów, tylko je ogranicza, na przykład do jednej nowej rzeczy w miesiącu albo do konkretnej kwoty.

Popularność obu wariantów rośnie zwłaszcza wśród młodszych dorosłych, zmęczonych reklamami, drożyzną i poczuciem, że szafy pękają w szwach, a i tak nie ma się w co ubrać. Wyzwanie najczęściej startuje po świętach, kiedy portfel i tak potrzebuje odpoczynku.

Zwykle dotyczy kilku kategorii, które kuszą najbardziej: ubrań, kosmetyków, dodatków do domu, książek i elektroniki. Każda z nas ma swoją słabość, dlatego przed startem przejrzyj historię konta z ostatnich trzech miesięcy i sprawdź, gdzie pieniądze uciekały najczęściej.

Zasady, które trzeba spisać

Wyzwanie bez reguł kończy się po tygodniu. Zanim zaczniesz, zapisz na kartce:

  • co jest dozwolone, a co zakazane,
  • jakie są wyjątki, na przykład prezenty dla innych, wymiana zużytych butów czy książki z biblioteki,
  • jak długo potrwa i kiedy zrobisz przegląd,
  • na jaki cel trafią zaoszczędzone pieniądze.

Ostatni punkt jest najważniejszy. Gdy wiesz, że rezygnujesz z kolejnej bluzki, bo zbierasz na wakacje albo spłatę karty, łatwiej wytrwać. Wyrzeczenie bez celu szybko męczy.

Jak przetrwać pokusy

Wypisz się z newsletterów sklepów i wyłącz powiadomienia z aplikacji zakupowych. Przestań obserwować konta, które pokazują głównie nowe zakupy. Zamiast tego prowadź listę życzeń: jeśli po 30 dniach nadal chcesz danej rzeczy, kupisz ją po zakończeniu wyzwania albo uznasz, że to był tylko impuls.

Pomagają też „zakupy we własnym domu”. Przejrzyj szafę, łazienkową szufladę i półkę z książkami. Zwykle okazuje się, że mamy zapasy na wiele miesięcy, a niektóre rzeczy czekają w folii od zeszłego roku.

Zmień też nawyki, które prowadziły do zakupów. Jeśli w przerwie na lunch spacerowałaś po galerii handlowej, wybierz park. Jeśli wieczorem przeglądałaś sklepy internetowe, zastąp to książką lub rozmową z przyjaciółką.

Czy to ma sens

Dla osób, które kupują impulsywnie albo dla poprawy nastroju, wyzwanie bywa otrzeźwiające. Pokazuje, ile pieniędzy wypływało na drobiazgi i jak niewiele z nich naprawdę zmieniało codzienność. Wiele uczestniczek mówi też o mniejszym bałaganie w domu i większym spokoju w głowie.

Nie warto jednak traktować go jak kary. Jeśli złamiesz zasadę, nie rezygnuj, tylko wróć do niej następnego dnia. Jedna kupiona sukienka nie przekreśla tygodni świadomych wyborów. Zaoszczędzone kwoty zapisuj na bieżąco, bo widok rosnącej sumy motywuje i pozwala na koniec zobaczyć efekt w liczbach, a nie tylko w odczuciach.

Rok mniejszych zakupów może nauczyć więcej niż rok wielkich postanowień, pod warunkiem że zostaną po nim nowe nawyki, a nie tylko pełniejsze konto.