Odbijany alfabet

Skaczemy, podrzucamy i łapiemy, a przy okazji uczymy się liter. „Odbijany alfabet” to prosta zabawa z piłką, dzięki której jedna z naszych czytelniczek nauczyła córkę alfabetu, zanim ta zaczęła pisać.

Jak to wygląda w praktyce

Siadacie z dzieckiem na podłodze naprzeciwko siebie i bierzecie piłkę. Rzucasz ją, mówiąc jakąś literkę, na przykład A. Dziecko łapie piłkę i mówi wyraz zaczynający się na tę literę: auto, ananas, Ala. Potem odrzuca piłkę do Ciebie, a Ty podajesz kolejną literę.

Autorka pomysłu na początku wybierała łatwe litery, a z czasem mówiła je po kolei, zgodnie z alfabetem. Dzięki tej zabawie córka nauczyła się alfabetu i poznała litery, co później ułatwiło jej pisanie. To naprawdę prosty i zabawny sposób na pierwszą naukę, który nie przypomina siedzenia nad elementarzem.

Piłkę możesz turlać, rzucać albo, zgodnie z nazwą zabawy, odbijać od podłogi. Ruch sprawia, że dziecko nie nudzi się tak szybko, a krótka chwila, zanim piłka do niego doleci, daje mu czas na wymyślenie słowa.

Od jakiego wieku i jak zacząć

Zabawa najlepiej sprawdza się u dzieci mniej więcej w wieku pięciu, sześciu lat, kiedy zaczynają interesować się literami i słyszą, jaką głoską zaczyna się wyraz. Młodsze przedszkolaki mogą bawić się w uproszczoną wersję: zamiast litery mówisz pierwszą głoskę, a dziecko szuka czegoś w pokoju, co tak się zaczyna.

Kilka rad na początek:

  • mów głoskę, a nie nazwę litery, na przykład „mmm”, a nie „em”, bo dziecku łatwiej wtedy usłyszeć ją na początku słowa;
  • zaczynaj od samogłosek i głosek, które łatwo przeciągnąć: a, o, u, m, s, l;
  • pomiń litery, od których nie zaczynają się polskie wyrazy, takie jak ą, ę czy y, a trudne „sz”, „cz” i „rz” zostaw na później;
  • jeśli dziecko się zatnie, podpowiedz zagadką: „to owoc, żółty i długi” zamiast od razu mówić „banan”;
  • chwal za każdy pomysł, także za śmieszne albo wymyślone słowa, jeśli tylko zaczynają się na dobrą głoskę.

Obok możesz położyć kartki z wypisanymi wielkimi literami i pokazywać literę, którą akurat wymawiasz. Dziecko łączy wtedy dźwięk z wyglądem znaku, a to dobry krok w stronę czytania.

Warianty dla małych i dużych

Kiedy podstawowa wersja jest już opanowana, możecie wprowadzić nowe zasady:

  1. Kategorie. Wyraz na daną literę musi być zwierzęciem, jedzeniem albo imieniem.
  2. Łańcuch słów. Kolejne słowo zaczyna się od ostatniej głoski poprzedniego: kot, tort, tygrys…
  3. Sylaby. Zamiast litery rzucasz sylabę, na przykład „ma”, a dziecko mówi „malina” albo „mama”.
  4. Rymy. Mówisz słowo, a dziecko łapie piłkę i podaje do niego rym.
  5. Alfabet na czas. Starsze dzieci przechodzą przez cały alfabet, a Ty liczysz, ile razy piłka zdążyła przejść między wami.

W większej grupie dzieci siadają w kole, a piłka wędruje do kolejnych osób. Kto się powtórzy, dostaje jeszcze jedną szansę, żeby nikt nie odpadał.

Czego unikać

Najczęstszy błąd to zamienianie zabawy w sprawdzian. Jeśli dziecko widzi, że oczekujesz konkretnych odpowiedzi, a pomyłka spotyka się z westchnieniem, szybko traci ochotę. Lepiej przerwać po kilku minutach, kiedy jeszcze jest wesoło, niż ciągnąć do końca alfabetu na siłę.

Do zabawy w domu wybierz miękką, lekką piłkę, która niczego nie stłucze, i usiądźcie z dala od półek z bibelotami. Na dworze odbijany alfabet sprawdzi się podczas czekania na autobus albo na placu zabaw, a w samochodzie możecie grać bez piłki, podając sobie tylko litery.

Każde nowe słowo wymyślone w biegu to dla dziecka mały sukces, a alfabet poznany w zabawie zostaje w głowie dużo lepiej niż ten wykuty na pamięć.