Zarządcy spółdzielni mieszkaniowych powinni decydować o tym, kto ustawia cokolwiek na ich
terenie. Dotyczy to także pojemników na odzież używaną. Zgodnie z prawem firma, do której
należą pojemniki, powinna mieć z właścicielem gruntu podpisaną umowę na dzierżawę terenu.
Tak mówi teoria. Praktyka pokazuje, że od wielu lat jedna z firm, traktująca odzysk odzieży
wyłącznie komercyjnie, uprawia absolutną samowolę. Tym bezprawnym procederem nie są
zainteresowane ani służby porządkowe, ani władze miast.
Scenariusz jest prosty - do prezesów spółdzielni mieszkaniowych w całej Polsce raz na jakiś czas
zgłaszają się przedstawiciele Wtórpolu - firmy ze Skarżyska Kamiennej, prosząc o możliwość
rozstawienia pojemników na odzież używaną. Jak mówi prezes Spółdzielni Mieszkaniowej z Tczewa,
Jerzy Kąkolewski: „Wtórpol nie chce płacić za ustawienie pojemników, a ponieważ kilka lat wcześniej
sami rozwiązali umowy ze spółdzielniami, więc otrzymują odpowiedź odmowną. Mamy podpisaną
umowę z inną firmą, która nie dość, że regularnie opłaca dzierżawę powierzchni pod pojemniki, dba
o ich dobry stan, to jeszcze oddaje część odzieży instytucjom charytatywnym.” Odmowa jednak nie
jest dla Wtórpolu zakończeniem tematu, ale początkiem samowolki. Nocą pojawiają się na terenach
spółdzielni w wielu miastach w Polsce nieoznakowane pojemniki, którymi obstawia się inne, ustawione
legalnie.
Co w tej sytuacji robią prezesi spółdzielni? Natychmiast wysyłają do Wtórpolu pisma z wezwaniem
do usunięcia nielegalnych pojemników, które nie dość, że szpecą osiedla, to na dodatek często są
ustawiane na trawnikach i niszczą zieleń. Co w odpowiedzi robi przedsiębiorca? Udaje, że nie należą do niego i po prostu nie reaguje na wezwania. Zabawa w chowanego trwa w najlepsze. I dopiero gdy prezesi spółdzielni upoważniają inną firmę do usunięcia na własny koszt pojemników, do których nikt się nie przyznaje, Wtórpol zaczyna straszyć ich sądem za kradzież.
Problem nie jest drobny - firma ze Skarżyska Kamiennej uprawia te praktyki na masową skalę w całym kraju. Na polskich osiedlach jest ustawionych ponad 35 tys. pojemników na odzież używaną. Rocznie ludzie wkładają do nich ok. 30 tys. ton ubrań. W samym Białymstoku jest ponad 300 pojemników. Te, należące do Wtórpolu są często zaniedbane, nieopróżniane, w złym stanie technicznym. Wprawdzie czasem jest na nich podany jakiś nr tel., ale nie odpowiada.
Jak mówi prezes Pabianickiej Spółdzielni Mieszkaniowej, Wacław Przybylski: „Wcześniej współpracowaliśmy z Wtórpolem, ale firma była nierzetelna. Teraz ustawia pojemniki bez naszej zgody i nie reaguje na wezwania do ich usunięcia, więc upoważniliśmy inną firmę do ich zabrania.”
Można by zapytać, dlaczego straż miejska nie usunie pojemników z terenów podległych miastu?
Okazuje się, że nie wolno ich usunąć ot tak sobie. Ponieważ znajduje się na nich znak firmowy -
logo Eco Textil - mogłoby to być uznane za kradzież. Skoro jednak istnieje podstawa prawna do
postawienia zarzutu o zajmowanie terenu bez zezwolenia, straż miejska mogłaby je usunąć, ale
władze miasta musiałyby wskazać miejsce, gdzie można by przewieźć pojemniki. Trzeba je także
zabezpieczyć. Taka operacja wymaga środków, których straży brakuje.
W kilku miastach poczyniono próby zawalczenia z firmą, która za nic ma prawo i od dawna gra na
nosie wszystkim instytucjom, powołanym do jego przestrzegania. W Krakowie, dzięki interwencji
miejskiej radnej Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu wszczął postępowanie administracyjne,
urząd miasta w Białymstoku nałożył na nieuczciwego przedsiębiorcę dwie kary finansowe na
dwadzieścia tysięcy złotych. To jednak kropla w morzu zysków, jakie z tytułu nielegalnego ustawiania
pojemników osiąga Wtórpol.
Jak rozpoznać nielegalne pojemniki?
Jest na nich logo fundacji ECO TEXTIL. Fundacja to nic innego, jak Wtórpol, który przyznaje się
tylko wtedy do pojemników, gdy zauważa, że zniknęły i musi je odebrać. W przeciwnym wypadku
wiedząc, że zostanie oskarżona o nielegalne ich ustawianie, wypiera się ich. Odbija piłeczkę jeszcze
dalej, tłumacząc, że obsługa pojemników należy do 90 tzw. podwykonawców i to oni za wszystko
odpowiadają.
Czy odzież z nielegalnych pojemników Wtórpolu trafia choć w części do potrzebujących? Polski
Czerwony Krzyż niegdyś współpracował z firmą, ale kilka lat temu Wtórpol zerwał umowę, tłumacząc
się problemami finansowymi. Logo PCK z pojemników zniknęło, zaś w to miejsce pojawiło się logo fundacji Eco Textil, należącej do Wtórpolu.
Gdzie więc trafia odzież, którą wkładamy do pojemników nieoznakowanych lub z logo Eco Textil?
Prosto do sortowni Wtórpolu. Większość pozyskanej w ten sposób odzieży firma sprzedaje w krajach
Trzeciego Świata. Najlepsze ubrania trafiają do sklepów - ciuchlandów, zaś wszystko, co nie nadaje
się do sprzedaży firma przerabia na czyściwo do maszyn, które również sprzedaje.
Jak rozpoznać legalne pojemniki, z których część odzieży rzeczywiście trafia do potrzebujących?
Znajduje się na nich logo : CARITAS, UNICEF lub Fundacji DAR. Dodatkowo na każdym pojemniku
jest podany nr tel.: 503-45-45-83 po obu stronach pojemnika.
Dyrektor Caritas Diecezji Pelplińskiej, ks. Grzegorz Weis potwierdza: „Odzież z pojemników, oznaczonych logo Caritas, rzeczywiście trafia do potrzebujących. Gdy potrzebujemy np. kurtek na zimę czy jakiejkolwiek innej odzieży, dzwonimy do firmy, do której należą pojemniki i zawsze otrzymujemy posortowaną odzież. Firma wspomaga nas także finansowo.”
Zabawa Wtórpolu w kotka i myszkę ze spółdzielniami mieszkaniowymi, strażą miejską i bezsilnymi
władzami trwa już kilka lat. Daje to kiepskie świadectwo włodarzom polskich miast i całemu systemowi
prawa w naszym kraju. Pokazuje też wyraźne, zielone światło tym, którzy chcą działać nielegalnie. To
tak, jakby ten, kto ma dbać o przestrzeganie prawa wyraźnie mówił: mamy związane ręce, jesteśmy
bezsilni, więc jeśli masz tupet i naturę mafijną, rób swoje, my na pewno nie będziemy ci przeszkadzać.
