Po pięćdziesiątce profilaktyka przestaje być dodatkiem, a staje się koniecznością. Na szczęście wiele kluczowych badań możesz zrobić bezpłatnie.
Nowotwory: trzy najważniejsze badania
Mammografia. Kobiety w wieku 45–74 lat mogą co dwa lata wykonać bezpłatną mammografię bez skierowania, w pracowni lub w mammobusie. To najskuteczniejszy sposób wczesnego wykrywania raka piersi, najczęstszego nowotworu u kobiet.
Test HPV. Do 64. roku życia w programie profilaktyki raka szyjki macicy wykonuje się test HPV co pięć lat. Po zakończeniu programu ginekolog zdecyduje, czy i jak często kontynuować badania.
Kolonoskopia. Rak jelita grubego należy do najczęstszych nowotworów w Polsce, a kolonoskopia pozwala nie tylko go wykryć, ale też usunąć polipy, zanim przekształcą się w raka. Badania przesiewowe są przeznaczone dla osób po 50. roku życia, a szczegóły, w tym to, jak się zapisać, podpowie lekarz rodzinny. Jeśli wynik jest prawidłowy, badanie zwykle powtarza się dopiero po kilku latach.
Wiele kobiet odkłada kolonoskopię ze strachu przed bólem lub wstydu. Badanie często wykonuje się w znieczuleniu, a najbardziej uciążliwe bywa przygotowanie jelita dzień wcześniej. To jednak niewielka cena za spokój na lata.
Serce, cukier, nerki
Po menopauzie ryzyko chorób serca u kobiet szybko rośnie. Regularnie kontroluj:
- ciśnienie tętnicze,
- lipidogram,
- glukozę na czczo lub hemoglobinę glikowaną,
- czynność nerek i badanie moczu,
- masę ciała i obwód talii.
Od 50. roku życia z programu Moje Zdrowie można korzystać co trzy lata, a w zależności od odpowiedzi w ankiecie pakiet badań poszerza się o kolejne. Jeśli przyjmujesz leki na stałe, bilans to także dobra okazja, by lekarz przejrzał ich listę.
Kości, oczy, słuch i skóra
Osteoporoza dotyka znacznej części kobiet po menopauzie i często nie daje objawów aż do pierwszego złamania. Densytometria, czyli badanie gęstości kości, jest szczególnie wskazana u kobiet po złamaniach przy niewielkim urazie, z wczesną menopauzą, niską masą ciała, długotrwale przyjmujących sterydy lub mających osteoporozę w rodzinie. Lekarz może też ocenić ryzyko złamań specjalnym kalkulatorem.
- Okulista co rok lub dwa, z pomiarem ciśnienia w oku i oceną dna oka, bo rośnie ryzyko jaskry i zwyrodnienia plamki.
- Badanie słuchu, jeśli bliscy skarżą się, że głośno nastawiasz telewizor.
- Kontrola znamion u dermatologa.
Niedosłuch często rozwija się powoli i bywa bagatelizowany. Tymczasem nieleczony utrudnia kontakty z ludźmi, sprzyja wycofaniu się i może zwiększać ryzyko problemów z pamięcią.
Szczepienia dorosłych
Po pięćdziesiątce przejrzyj kartę szczepień. Lekarze zalecają coroczne szczepienie przeciw grypie, a w zależności od wieku i stanu zdrowia także przeciw pneumokokom, półpaścowi, RSV i tężcowi. Część z nich jest bezpłatna lub refundowana, a zasady zmieniają się z roku na rok, więc zapytaj o szczegóły w przychodni.
Półpasiec szczególnie często dotyka osób po pięćdziesiątce, a jego powikłaniem bywa ból nerwu, który utrzymuje się miesiącami. Szczepienie znacząco zmniejsza to ryzyko, dlatego dobrze o nie zapytać.
Kilka badań co rok czy dwa to niewielka cena za to, by kolejne dekady przeżyć w zdrowiu i sprawności.
