Pokrzywa to nie tylko parzący chwast, ale sprzymierzeniec ogrodnika, smaczne warzywo i tradycyjny składnik domowych kosmetyków. Podpowiadamy, jak zrobić z niej nawóz, jak ją zbierać i gotować oraz na co uważać.
Rośnie niemal wszędzie, nic nie kosztuje i przez wielu jest tępiona bez litości. Tymczasem pokrzywa ma zastosowanie w ogrodnictwie, kuchni i domowej pielęgnacji. Wystarczy wiedzieć, jak się z nią obchodzić – i założyć rękawice.
Pokrzywa w ogrodzie
Wywary, napary i maceraty z pokrzyw od dawna stosuje się w ogrodach ekologicznych. Podlewanie i spryskiwanie nimi warzyw i kwiatów wspiera ich wzrost i odporność na choroby oraz szkodniki. Najpopularniejsze są dwa przepisy:
- gnojówka – około 1 kg świeżych pokrzyw (najlepiej sprzed kwitnienia) zalej 10 litrami wody, najlepiej deszczówki, w pojemniku plastikowym lub drewnianym, nie metalowym; przykryj siatką i mieszaj codziennie, aż przestanie się pienić, co zwykle trwa około dwóch tygodni. Przed użyciem rozcieńcz: do podlewania mniej więcej 1:10, do oprysku słabiej;
- wyciąg, czyli macerat – te same proporcje, ale pokrzywy moczysz tylko około doby i od razu używasz do oprysku, na przykład przeciw mszycom.
Gnojówka intensywnie pachnie, więc postaw beczkę z dala od tarasu. Nawoź nią rośliny w okresie wzrostu, najlepiej w pochmurny dzień, i podlewaj pod korzeń, a nie po liściach w upale. Resztki pokrzyw po zrobieniu gnojówki dorzuć do kompostu, który dzięki nim szybciej się rozkłada. Kępę pokrzyw warto też zostawić w kącie ogrodu, bo żywią się nią gąsienice wielu pięknych motyli.
Pokrzywa w kuchni
Do jedzenia nadają się młode wierzchołki zbierane wiosną, zanim roślina zakwitnie. Zbieraj je w rękawicach, z dala od ruchliwych dróg, pól pryskanych środkami ochrony roślin i miejsc, gdzie wyprowadza się psy. Parzenie znika po krótkim zblanszowaniu we wrzątku lub wysuszeniu. Jeśli przytniesz kępę pokrzyw na początku lata, po kilku tygodniach wypuści nowe, młode pędy i zbiory można powtórzyć.
W kuchni pokrzywę traktuje się podobnie jak szpinak. Sprawdzi się w:
- zupie, na przykład z ziemniakami i jajkiem;
- farszu do naleśników i pierogów;
- omletach, plackach i sufletach;
- słonych muffinach i ciastkach;
- pesto zamiast części bazylii.
Ususzone liście przydadzą się zimą do naparów i jako dodatek do zup.
Zdrowie i uroda
W medycynie ludowej z pokrzywy przygotowywano syropy, soki i napary, a sięgano po nie między innymi przy dolegliwościach reumatycznych, żołądkowych czy bólu gardła. Płukanki z naparu wciąż są popularnym domowym sposobem pielęgnacji włosów, a pokrzywie przypisuje się też dobry wpływ na skórę i paznokcie.
Pamiętaj jednak, że pokrzywa działa moczopędnie i nie jest obojętna dla organizmu. Jeśli przyjmujesz leki, chorujesz przewlekle, jesteś w ciąży lub karmisz piersią, zanim zaczniesz regularnie pić napary, skonsultuj to z lekarzem lub farmaceutą. Domowe sposoby mogą wspierać, ale nie zastąpią leczenia – zwłaszcza przy anginie, która wymaga wizyty u lekarza.
Lektura dla miłośniczek pokrzyw
Wszystkie te zastosowania szczegółowo opisuje książka Guylaine Goulfier „Pokrzywa w ogrodzie i kuchni”. Znajdziesz w niej informacje o roślinie i jej właściwościach, przepisy na gnojówkę, napar, wywar i macerat, porady dla zdrowia i urody oraz przepisy kulinarne, uzupełnione kolorowymi zdjęciami.
Następnym razem, gdy pokrzywa sparzy Cię w ogrodzie, zamiast ją wyrywać pomyśl o wiosennej zupie i darmowym nawozie dla pomidorów.
