Postanowienia noworoczne, które przetrwają dłużej niż do lutego

Większość postanowień noworocznych znika po kilku tygodniach. Psychologia podpowiada, dlaczego tak się dzieje i jak sformułować cele, które mają szansę się utrzymać.

Dlaczego zwykle się nie udają

Na przełomie roku obiecujemy sobie dużo: schudnąć, więcej się ruszać, oszczędzać, mniej siedzieć w telefonie. Kłopot w tym, że takie postanowienia są zbyt ogólne. „Będę zdrowsza” nie mówi, co dokładnie masz zrobić w poniedziałek o siódmej rano.

Drugi błąd to zbyt wiele zmian naraz. Nowa dieta, codzienny trening, nauka języka i wcześniejsze wstawanie to ogromne obciążenie dla woli i energii. Trzeci to myślenie „wszystko albo nic”. Psychologowie opisują zjawisko, które można nazwać efektem „a co mi tam”: po jednym zjedzonym ciastku uznajemy, że dieta i tak przepadła, i rezygnujemy z całego planu.

Czwarty powód jest mniej oczywisty: postanowienia często wynikają z tego, co „wypada”, a nie z tego, czego naprawdę chcemy. Cel narzucony przez modę, rodzinę albo media społecznościowe szybko traci siłę, gdy pojawia się zmęczenie. Zanim coś obiecasz, zapytaj siebie, dlaczego to dla Ciebie ważne, i zapisz odpowiedź w jednym zdaniu.

Efekt świeżego startu

Badania pokazują, że chętniej podejmujemy zmiany w momentach, które wyglądają jak nowy początek: w Nowy Rok, w poniedziałek, po urodzinach czy przeprowadzce. Takie daty pomagają zostawić za sobą dawne porażki i spojrzeć na siebie jak na nową osobę.

Ten efekt warto wykorzystać, ale pamiętać, że pierwszy stycznia to dopiero start. Dobrze zaplanować też kolejne „świeże starty”, na przykład pierwszy dzień każdego miesiąca, kiedy przeglądasz postępy i poprawiasz plan.

Jak sformułować postanowienie

Skuteczne postanowienie jest konkretne, małe i przypięte do codzienności. Pomagają w tym intencje typu „jeśli…, to…”, opisane w wielu badaniach nad zmianą nawyków. Zamiast „będę więcej się ruszać” napisz: „Jeśli wrócę z pracy przed osiemnastą, od razu zakładam buty i idę na piętnastominutowy spacer”.

Kilka innych sprawdzonych sposobów:

  • łącz nowy nawyk z istniejącym: po porannej kawie pięć minut rozciągania, po myciu zębów wieczorem kartka w dzienniku wdzięczności;
  • zmień otoczenie: owoce na wierzchu, słodycze wysoko w szafce, telefon ładowany poza sypialnią;
  • zacznij od wersji mini: jedna pompka, jedna strona książki, jeden zaoszczędzony banknot dziennie;
  • śledź postępy: zaznaczaj w kalendarzu dni, w których udało się wykonać plan;
  • nagradzaj się: drobna przyjemność po tygodniu wytrwałości wzmacnia motywację.

Ile trwa wyrobienie nawyku

Popularne przekonanie, że nawyk powstaje w 21 dni, nie ma solidnych podstaw. Badania sugerują, że średnio trwa to ponad dwa miesiące, a różnice między ludźmi i rodzajami zachowań są ogromne: od kilku tygodni do ponad pół roku. Proste czynności, jak picie szklanki wody rano, utrwalają się szybciej niż codzienny trening.

To dobra wiadomość, bo oznacza, że gorszy tydzień w lutym nie przekreśla całego planu. Opuszczenie jednego dnia nie ma dużego wpływu na powstawanie nawyku, liczy się powrót do niego następnego dnia.

Przygotuj też plan na gorsze dni, czyli wersję minimum postanowienia. Jeśli zwykle spacerujesz pół godziny, w deszczowy dzień wystarczy pięć minut wokół bloku. Badania pokazują, że życzliwość wobec siebie po potknięciu pomaga wrócić na właściwe tory skuteczniej niż surowa krytyka.

Jedno małe, dobrze zaplanowane postanowienie, które przetrwa cały rok, daje więcej niż dziesięć wielkich obietnic zapomnianych w połowie stycznia.