BPA, czyli bisfenol A, to związek chemiczny, o którym rodzice słyszą przy zakupie niemal każdej butelki i miseczki. Wyjaśniamy, czym jest, gdzie można go spotkać i jak w prosty sposób ograniczyć kontakt z nim w domu.
Czym jest BPA i gdzie go spotkamy
Skrótem BPA oznacza się bisfenol A, znany też pod chemiczną nazwą 2,2-bis(4-hydroksyfenylo)propan. Od wielu lat używa się go w połączeniu z innymi związkami do produkcji tworzyw sztucznych i żywic. Najważniejszym z nich jest poliwęglan – przezroczysty, sztywny plastik, jeden z najczęściej stosowanych materiałów.
Poliwęglan ma mnóstwo zastosowań: z niego powstają m.in. soczewki do okularów, płyty CD, szyby, osłony urządzeń, opakowania i pojemniki na napoje. Dawniej robiono z niego także butelki dla dzieci, talerzyki, kubeczki i elementy smoczków, na przykład osłonkę, która dotyka buzi niemowlęcia. Żywice z BPA wykorzystywano z kolei m.in. do pokrywania wnętrza puszek z żywnością, a sam związek bywa też obecny w papierze termicznym, na którym drukuje się paragony.
Dlaczego budzi obawy
Niewielkie ilości BPA mogą uwalniać się z poliwęglanu lub powłok z żywicy i przedostawać do pokarmów i napojów. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy plastik jest porysowany lub uszkodzony albo gdy produkt z BPA poddaje się działaniu wysokiej temperatury.
Bisfenol A może działać w organizmie podobnie do hormonów, dlatego szczególnie ostrożnie podchodzi się do niego w przypadku niemowląt i małych dzieci, których organizm intensywnie się rozwija. W Unii Europejskiej butelki dla niemowląt z BPA są zakazane od wielu lat, a w ostatnim czasie przepisy objęły także inne materiały mające kontakt z żywnością. Kampanie informacyjne, takie jak „Powiedz stop problemowi BPA”, pomogły polskim rodzicom zrozumieć, czym jest ten związek i jak unikać nadmiernego kontaktu z nim.
Pamiętaj też, że napis „BPA free” nie zawsze oznacza produkt całkowicie wolny od bisfenoli. Część producentów zastąpiła BPA innymi związkami z tej samej grupy, których działanie wciąż jest badane.
Jak ograniczyć kontakt z BPA na co dzień
Nie musisz wymieniać całej kuchni. Wystarczy kilka prostych nawyków:
- Wybieraj naczynia przeznaczone dla dzieci z pewnego źródła, z oznaczeniem kieliszka i widelca, które informuje, że produkt nadaje się do kontaktu z żywnością.
- Rozważ szkło, stal nierdzewną i silikon – butelki szklane i stalowe bidony są trwałe i łatwe w myciu.
- Nie podgrzewaj jedzenia w plastikowych pojemnikach w mikrofalówce; przełóż je na talerz ceramiczny lub do szklanego naczynia.
- Nie wlewaj wrzątku do starych plastikowych butelek i sprawdzaj, czy producent pozwala myć dany produkt w zmywarce.
- Wyrzucaj porysowane, zmętniałe i popękane naczynia – z uszkodzonego plastiku łatwiej uwalniają się różne substancje.
- Uważaj na stare tworzywa oznaczone symbolem recyklingu 7 lub skrótem PC, bo mogą być wykonane z poliwęglanu. Butelki i kubki sprzed lat, odziedziczone po rodzeństwie, lepiej zastąpić nowymi.
- Ograniczaj żywność z puszek na rzecz świeżych produktów lub przetworów w słoikach.
- Nie dawaj dzieciom paragonów do zabawy.
Rozsądnie, bez paniki
Nie każdy plastik jest groźny i nie trzeba żyć w strachu przed każdym pojemnikiem. Chodzi o świadome wybory tam, gdzie mają największe znaczenie: przy jedzeniu i piciu najmłodszych, przy podgrzewaniu i przy przechowywaniu żywności. Jeśli masz wątpliwości co do konkretnego produktu, sprawdź informacje od producenta albo zapytaj w sklepie o deklarację zgodności.
Kilka drobnych zmian w kuchni wystarczy, żeby dziecko jadło i piło z naczyń, którym możesz po prostu zaufać.
