Quiz: ile wiesz o polskich tradycjach od andrzejek do Trzech Króli

Dziesięć pytań o zwyczaje, które towarzyszą nam od końca listopada do stycznia. Sprawdź swoją wiedzę, a potem zagraj z rodziną przy świątecznym stole.

Przed nami najbogatszy w zwyczaje czas w roku. Część z nich znamy z domu, inne przetrwały tylko w opowieściach. Zapisz swoje odpowiedzi na kartce, a wyniki sprawdzisz na końcu. Quiz świetnie sprawdzi się też jako zabawa po wigilijnej kolacji.

Pytania

1. Kiedy dawniej wróżyli kawalerowie?
a) w andrzejki, b) w katarzynki, c) w sylwestra

2. Co według barbórkowej tradycji powinno zakwitnąć na Wigilię?
a) gałązka wiśni, b) hiacynt, c) gwiazda betlejemska

3. Kto przynosi prezenty pod choinkę w Wielkopolsce?
a) Aniołek, b) Dzieciątko, c) Gwiazdor

4. Czym jest podłaźniczka?
a) wigilijną zupą, b) czubkiem drzewka iglastego wieszanym u sufitu, c) rodzajem kolędy

5. Od czego pochodzi słowo „wigilia”?
a) od łacińskiego słowa oznaczającego czuwanie, b) od nazwy wigilijnej potrawy, c) od imienia świętego

6. Co oznacza skrót C+M+B pisany kredą na drzwiach?
a) imiona Trzech Króli, b) „Niech Chrystus błogosławi ten dom”, c) datę święta

7. Który polski zwyczaj świąteczny wpisano na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO?
a) szopkarstwo krakowskie, b) lepienie pierogów, c) kolędowanie z turoniem

8. Do kiedy według tradycji trwa okres kolędowania?
a) do Trzech Króli, b) do 2 lutego, c) do Wielkanocy

9. Co zapowiadało zielone źdźbło wyciągnięte spod wigilijnego obrusa?
a) ślub, b) podróż, c) bogactwo

10. Jak w Wielkopolsce nazywano ostatnią zabawę karnawału?
a) kulig, b) podkoziołek, c) comber

Odpowiedzi

  1. b) Katarzynki, 24 listopada wieczorem, były wieczorem wróżb dla chłopców, a andrzejki dla dziewcząt.
  2. a) Gałązkę wiśni lub czereśni ścina się 4 grudnia i wstawia do wody. Jeśli zakwitnie na Wigilię, wróży szczęście.
  3. c) Gwiazdor odwiedza dzieci w Wielkopolsce, na Kujawach i Pomorzu. Na Śląsku przychodzi Dzieciątko, w dawnej Galicji Aniołek.
  4. b) Podłaźniczka to czubek jodły lub świerka zawieszany u sufitu, zwłaszcza w Małopolsce, zanim upowszechniły się choinki.
  5. a) Łacińskie „vigilia” oznacza czuwanie w oczekiwaniu na Boże Narodzenie.
  6. b) To skrót łacińskiej formuły „Christus mansionem benedicat”. Ludowo łączy się go też z imionami mędrców.
  7. a) Szopkarstwo krakowskie trafiło na listę UNESCO w 2018 roku. Kolorowe szopki z wieżami krakowskich kościołów oglądamy co roku na konkursie przy pomniku Adama Mickiewicza.
  8. b) Kolędy śpiewa się tradycyjnie do 2 lutego, czyli święta Ofiarowania Pańskiego, potocznie Matki Boskiej Gromnicznej.
  9. a) Zielone źdźbło wróżyło rychły ślub, pożółkłe dłuższe czekanie.
  10. b) Podkoziołek był ostatkową zabawą, podczas której panny wrzucały pieniądze do skarbonki przy figurce kozła, by w przyszłym roku znaleźć męża.

Jak Ci poszło?

0–3 punkty: Masz przed sobą wspaniałą przygodę, bo czeka Cię mnóstwo odkryć. Poproś babcię lub dziadka o opowieść o świętach z ich dzieciństwa, a dowiesz się więcej niż z niejednej książki.

4–7 punktów: Solidna wiedza. Znasz najważniejsze zwyczaje, a kilka ciekawostek z odpowiedzi pozwoli Ci zabłysnąć przy świątecznym stole.

8–10 punktów: Jesteś skarbnicą tradycji. Może to Ty w tym roku opowiesz rodzinie, skąd wzięło się sianko pod obrusem i co znaczy napis na drzwiach.

Niezależnie od wyniku tradycje najlepiej poznaje się, przeżywając je wspólnie, więc zagraj w quiz z bliskimi i porównajcie odpowiedzi.