Macierzyństwo to nie tylko biologia i uczucia, ale też rola, z którą wiążą się konkretne oczekiwania otoczenia. Przyglądamy się, na czym polega rola matki w rodzinie, jak zmieniała się na przestrzeni lat i jak pogodzić ją z innymi rolami, które kobieta pełni dziś.
Każdy z nas w ciągu życia pełni wiele ról społecznych: córki, przyjaciółki, uczennicy, pracownicy, partnerki. Te role zmieniają się z czasem, przybywa nowych, inne schodzą na dalszy plan. Jedną z najważniejszych ról przypisywanych kobiecie jest macierzyństwo we wszystkich jego wymiarach: biologicznym, emocjonalnym i psychicznym.
Czym właściwie jest rola społeczna
Rola społeczna to zestaw oczekiwań, jakie otoczenie ma wobec osoby, która zyskuje określony status. Gdy kobieta zostaje mamą, rodzina, znajomi i całe społeczeństwo zaczynają oczekiwać od niej określonych zachowań: troski, odpowiedzialności, cierpliwości. Rola matki jest nierozerwalnie związana z rodziną, którą uważa się za pierwsze i najważniejsze środowisko wychowawcze człowieka.
Oczekiwania otoczenia bywają jednak sprzeczne i nie zawsze życzliwe. Jedni uważają, że matka powinna zostać w domu, inni, że powinna szybko wrócić do pracy. Warto pamiętać, że rola społeczna to tylko ramy. Każda kobieta wypełnia ją po swojemu, zgodnie z własnymi wartościami i sytuacją rodziny.
Matka w pierwszych latach życia dziecka
Dla małego dziecka mama jest zwykle osobą, która liczy się najbardziej. To ona często spędza z nim najwięcej czasu, zaspokaja jego potrzeby biologiczne i psychiczne, karmi, pielęgnuje, przytula. Dzięki temu tworzy się szczególna więź emocjonalna, która wpływa na dalsze relacje w rodzinie i na to, jak dziecko będzie w przyszłości budować związki z innymi ludźmi. Im bardziej bezradne jest dziecko, tym więcej opieki potrzebuje i tym ważniejsza jest rola matki.
Matka ma też ogromny wpływ na rozwój psychiczny i wychowanie malucha. Dziecko uczy się przez naśladowanie wzorców, które obserwuje na co dzień. Ciepły klimat uczuciowy, pokazywanie, jakie zachowania są pożądane, jakie normy i wartości są ważne, sprawiają, że dziecko rozwija się społecznie i uczy, jak traktować innych ludzi.
Ogromne znaczenie ma sposób komunikowania się. Mama zwykle intuicyjnie i bardzo szybko znajduje wspólny język z maluchem, a najważniejsza jest tu komunikacja bez słów:
- spojrzenie i kontakt wzrokowy podczas karmienia czy przewijania;
- uśmiech, na który niemowlę po kilku tygodniach zaczyna odpowiadać;
- gest i ton głosu, które mówią dziecku więcej niż słowa;
- dotyk i przytulanie, dające poczucie bezpieczeństwa.
Matka, pracownica, partnerka
Przemiany społeczne sprawiły, że kobieta często pełni jednocześnie rolę matki i pracownicy. To pozwala wyrównać pozycję partnerów w rodzinie i odejść od modelu patriarchalnego, w którym o status ekonomiczny rodziny dbał głównie mężczyzna. Obowiązki opiekuńcze i wychowawcze coraz częściej są dzielone z partnerem, co daje kobiecie więcej swobody i możliwości rozwoju.
Wciąż jednak wiele mam czuje, że musi być idealna w każdej z ról naraz. To prosta droga do zmęczenia i frustracji. Dobrze jest otwarcie rozmawiać z partnerem o podziale obowiązków, prosić o pomoc i pozwalać sobie na niedoskonałość.
Matka nadal często jest uosobieniem domowego ogniska: kieruje gospodarstwem, stabilizuje relacje w rodzinie i dba o tradycje, od świątecznych potraw po rodzinne rytuały. Troszcząc się o dobre samopoczucie domowników, buduje atmosferę zrozumienia i rodzinnego szczęścia. Nie musi jednak robić tego sama, bo ciepły dom to wspólne dzieło wszystkich, którzy go tworzą.
Rola matki zmienia się razem ze światem, ale jej sedno pozostaje to samo: dać dziecku miłość, bezpieczeństwo i wzór, z którego będzie czerpać przez całe życie.
