Samobadanie piersi, to podstawowy element w procesie wczesnego wykrywania raka piersi. 90% nowotworów piersi jest wykrywanych przez same kobiety podczas samobadania.
Każda kobieta po ukończeniu 20. roku życia powinna wykonywać regularnie samobadanie piersi. Jego celem jest wczesne wykrycie wszelkich nieprawidłowości w budowie piersi. Kobieta wykonująca regularnie samobadanie piersi zna doskonale swoje ciało, w związku z tym jest w stanie wykryć nawet bardzo niewielkie zmiany. Wykrycie jakiejkolwiek zmiany zawsze powinno skłonić kobietę do wizyty u lekarza. Wczesne wykrycie guza ma ogromne znaczenie, gdyż od jego wielkości zależy sposób leczenia oraz rokowana.
Konsystencja piersi zmienia się wraz z fazami cyklu menstruacyjnego, więc niezmiernie ważne jest, aby badanie wykonywać zawsze w tym samym dniu cyklu – najlepiej 2-3 dni po miesiączce; kobiety niemiesiączkujące powinny badać się raz w miesiącu (najlepiej wyznaczyć sobie określony dzień, np. 1. dnia każdego miesiąca).
Samobadanie piersi powinno przebiegać dwuetapowo. Pierwszy etap, to dokładne oglądanie. Stojąc przed lustrem należy ocenić symetrię obu piersi, ich kształt wygląd skóry, brodawek wraz z otoczkami. Tę część badania należy wykonywać w różnych pozycjach: z rękami na biodrach, z rękami podniesionymi, z rękami opuszczonymi wzdłuż tułowia, pochylając się do przodu.
Drugi etap, to badanie przez dotyk, obejmujące nie tylko gruczoły piersiowe, ale również doły pachowe oraz okolicę nad- i podobojczykową. Badanie przez dotyk pozwala określić konsystencję piersi oraz wykryć różnego rodzaju stwardnienia, zgrubienia czy guzki.
Jakie zmiany powinny skłonić kobietę do wizyty u lekarza?
- zmiany skóry piersi: przebarwienia, naczyniaki, pieprzyki , celulit;
- wyciek z brodawki (każdy wyciek z brodawki u kobiety, która nie karmi jest niepokojący!);
- nadżerka brodawki – zazwyczaj występuje w postaci niegojącej się krosty czy owrzodzenia;
- zmiana kształtu otoczki;
- zmiana kształtu lub wielkości piersi;
- wyczuwalny ograniczony guzek piersi;
- wciągnięcie dotychczas normalnie wyglądającej brodawki sutkowej;
- obrzęk pod pachą;
- powiększenie lub obrzęk węzłów chłonnych;
- ból piersi, szczególnie miejscowy lub w jednej piersi.
Jeśli podczas samobadania kobieta dostrzeże jakąkolwiek niepokojącą zmianę, powinna natychmiast udać się do lekarza. Nie każda zmiana jest zmianą nowotworową, jednak wszelkie niepokojące objawy trzeba skonsultować z lekarzem. Aktualny stan wiedzy medycznej pozwala na skuteczne leczenie wielu chorób piersi, łącznie z nowotworami, bez konieczności amputacji piersi. Podstawowe znaczenie ma jednak wczesne wykrycie i zgłoszenie się do lekarza w momencie, gdy zmiana jest jeszcze niewielka.
Pamiętać należy, że nawet bardzo systematyczne i staranne samobadanie nie zwalnia kobiety od okresowych badań obrazowych – USG lub mammografii. Młodsze kobiety w wieku do 35.-40. roku życia powinny raz na pół roku poddawać się badaniu ultrasonograficznemu. Kobiety po 40. roku życia powinny wykonywać mammografię co 18-24 miesiące oraz dodatkowo badanie USG. Harmonogram badań obrazowych najlepiej ustalić z lekarzem ginekologiem.
Autor: Ewa Sze
