Samotność dorosłych: co robić, gdy brakuje bliskości

Samotność nie dotyczy tylko seniorów. Badania pokazują, że odczuwa ją bardzo wielu dorosłych Polaków, często w ukryciu i bez słowa skargi.

Cicha epidemia

Badania prowadzone w Polsce pokazują, że poczucie samotności zna nawet dwie trzecie dorosłych, a u wielu osób ma ono charakter przewlekły. Najbardziej narażeni są młodzi dorośli i najstarsi seniorzy, a kobiety częściej niż mężczyźni. Co ciekawe, samotność nie zależy tak bardzo od miejsca zamieszkania czy zarobków, jak mogłoby się wydawać.

Samotność to nie to samo co bycie samą. Można mieć rodzinę, pracę i setki znajomych w sieci, a mimo to czuć, że nie ma z kim porozmawiać o czymś ważnym. Chodzi o poczucie braku bliskości, a nie o liczbę ludzi wokół.

Samotności często towarzyszy wstyd. Trudno przyznać się do niej nawet przed sobą, bo wydaje się, że świadczy o porażce. Tymczasem to sygnał, podobny do głodu czy pragnienia, który mówi, że brakuje nam czegoś ważnego: kontaktu z ludźmi.

Dlaczego to ważne dla zdrowia

Światowa Organizacja Zdrowia uznała samotność za poważny problem zdrowia publicznego. Długotrwałe poczucie izolacji wiąże się z gorszym snem, wyższym ryzykiem depresji i chorób serca. To nie jest więc sprawa wyłącznie emocjonalna, ale także zdrowotna.

Okres świąteczny potrafi samotność nasilić. Wszędzie widać rodzinne spotkania i radosne zdjęcia, a osoby, które spędzają święta same lub w trudnych relacjach, czują się jeszcze bardziej wykluczone.

Jeśli spędzasz święta sama, zaplanuj je z wyprzedzeniem. Spacer, ulubiony film, rozmowa wideo z bliskimi mieszkającymi daleko czy udział w wigilii organizowanej przez parafię lub organizację społeczną mogą sprawić, że ten czas nie będzie pustką.

Małe kroki do bliskości

Zacznij od drobnych kontaktów, które też mają znaczenie. Rozmowa z sąsiadką, uśmiech do sprzedawczyni, pytanie o samopoczucie kolegi z pracy. Badania pokazują, że nawet krótkie, codzienne interakcje poprawiają nastrój i poczucie przynależności.

Kolejne kroki to:

  • regularne zajęcia w grupie, na przykład kurs, chór czy klub sportowy,
  • wolontariat, który daje poczucie sensu i kontakt z ludźmi,
  • odnowienie starych znajomości jednym telefonem lub wiadomością,
  • spotkania twarzą w twarz zamiast samego pisania w sieci.

Technologia może pomóc znaleźć grupy i wydarzenia w okolicy, ale prawdziwa ulga przychodzi zwykle dopiero wtedy, gdy znajomość przenosi się do świata poza ekranem.

Dobrze działa też zwierzę. Spacery z psem to codzienna okazja do krótkich rozmów z sąsiadami i innymi właścicielami, a opieka nad czworonogiem nadaje dniom rytm. Taka decyzja wymaga jednak przemyślenia, bo zwierzę to zobowiązanie na lata.

Kiedy poprosić o pomoc

Jeśli samotność przechodzi w smutek, który nie mija, brak energii i poczucie beznadziei, nie czekaj. Porozmawiaj z lekarzem rodzinnym lub psychologiem. Dorośli w kryzysie emocjonalnym mogą też bezpłatnie zadzwonić pod numer 116 123 albo 800 70 2222, gdzie dyżurują specjaliści.

Pamiętaj też o innych. Może w Twoim otoczeniu jest ktoś, kto spędzi święta sam. Jedno zaproszenie na herbatę lub kawałek makowca potrafi zmienić czyjś grudzień.

Bliskość buduje się w obie strony, a pierwszy krok możesz zrobić już dziś.