Sen to dla małego dziecka czas regeneracji, porządkowania wrażeń z całego dnia i intensywnego rozwoju. Wyjaśniamy, co dzieje się w organizmie śpiącego malucha i jak zadbać o to, żeby spał spokojnie i przede wszystkim bezpiecznie.
Dlaczego sen jest tak ważny
Sen małego dziecka to bardzo istotny element jego rozwoju. Pozwala na odpoczynek ciała i umysłu oraz przywraca równowagę układu nerwowego, który w ciągu dnia pracuje na najwyższych obrotach. Maluch nieustannie się rusza, poznaje nowe rzeczy i przeżywa mnóstwo emocji, dlatego jego zapotrzebowanie na sen jest ogromne, znacznie większe niż u dorosłych.
Podczas snu mózg przetwarza informacje zdobyte na jawie, np. w czasie zabawy. To właśnie wtedy dziecko utrwala to, czego się nauczyło, i zapamiętuje doświadczenia z pory czuwania. Jednocześnie niektóre procesy w organizmie zwalniają, a inne przyspieszają: obniża się temperatura ciała, wzrasta wydzielanie hormonu wzrostu, rozwijają się nowe połączenia nerwowe.
Ile snu potrzebuje dziecko, zależy od wieku i od jego indywidualnych potrzeb. Noworodek przesypia większą część doby, niemowlę śpi długo w nocy i kilka razy w ciągu dnia, a przedszkolak wciąż potrzebuje dużo więcej snu niż rodzice. Lepszą wskazówką niż zegarek jest samopoczucie dziecka: wyspany maluch jest zwykle pogodny i ciekawy świata.
Bezpieczny sen niemowlęcia
Rolą rodziców jest zapewnić dziecku sen niczym niezakłócony, a w przypadku niemowlęcia przede wszystkim bezpieczny. Dzisiejsze zalecenia są jasne:
- zawsze na plecach: do każdego snu, w dzień i w nocy, kładź niemowlę na plecach,
- płasko i twardo: płaski, twardy, dobrze dopasowany materac we własnym łóżeczku, przez pierwsze miesiące najlepiej w pokoju rodziców,
- puste łóżeczko: bez poduszki, kołdry, ochraniaczy i maskotek,
- śpiworek zamiast kołdry: dopasowany do rozmiaru dziecka i temperatury w pokoju,
- bez przegrzewania: pokój chłodny i regularnie wietrzony, dziecko ubrane lekko, bez czapeczki do snu w domu,
- bez dymu tytoniowego: ani w mieszkaniu, ani w samochodzie, ani na ubraniach domowników.
Leżenie na brzuszku jest bardzo potrzebne, ale tylko na jawie i pod okiem dorosłego. Gdy maluch zaczyna sam przewracać się z pleców na brzuch, nadal kładź go do snu na plecach i usuń z łóżeczka wszystko, co mogłoby przeszkadzać w oddychaniu.
Wieczorne rytuały i dobre nawyki
Dzieciom łatwiej zasnąć, gdy wieczór wygląda codziennie podobnie. Stały rytm daje poczucie bezpieczeństwa i podpowiada organizmowi, że zbliża się pora snu. Pomagają:
- Podobna pora kładzenia się każdego dnia, także w weekendy.
- Spokojne zajęcia przed snem: kąpiel, przytulanie, czytanie, kołysanka.
- Przyciemnione światło i cisza, zamiast głośnych zabaw i biegania.
- Bez ekranów przed snem: u dzieci poniżej dwóch lat najlepiej wcale, u starszych wyłączone na dłuższą chwilę przed położeniem się.
- Drzemki w ciągu dnia dopasowane do wieku, bo przemęczone dziecko zasypia trudniej, a nie łatwiej.
Kiedy porozmawiać z lekarzem
Pobudki w nocy, płacz przed zaśnięciem czy gorsze noce w czasie ząbkowania i infekcji zdarzają się prawie każdemu dziecku. Skonsultuj się jednak z pediatrą, jeśli maluch głośno chrapie, ma przerwy w oddychaniu podczas snu, jest stale niewyspany i rozdrażniony albo jego sen nagle i wyraźnie się zmienia. Lekarz pomoże ustalić, czy to zwykły etap rozwoju, czy coś, czym trzeba się zająć.
Spokojny, bezpieczny sen to jeden z najcenniejszych prezentów, jakie możemy dać dziecku każdego dnia, a przy okazji także sobie.
