Serce kobiety po menopauzie: co się zmienia i jak o nie dbać

Przed menopauzą estrogeny w pewnym stopniu chronią naczynia krwionośne. Gdy ich poziom spada, ryzyko chorób serca u kobiet zaczyna szybko doganiać męskie.

Co dzieje się w organizmie

Estrogeny korzystnie wpływają na elastyczność naczyń, poziom cholesterolu i sposób odkładania tkanki tłuszczowej. Po menopauzie zwykle rośnie cholesterol LDL, częściej pojawia się nadciśnienie, a tłuszcz łatwiej gromadzi się na brzuchu. Zmienia się też wrażliwość na insulinę. Wszystko to sprzyja miażdżycy, zawałom i udarom.

Dlatego wiele kobiet, które przez lata miały świetne wyniki, po pięćdziesiątce jest zaskoczonych zmianami w lipidogramie czy ciśnieniu. To nie znaczy, że zrobiły coś źle; to naturalny skutek zmian hormonalnych, na które można jednak odpowiedzieć.

Badania, o których trzeba pamiętać

  • Ciśnienie: mierz je regularnie, także w domu.
  • Lipidogram: raz na kilka lat, a częściej przy nieprawidłowych wynikach.
  • Glukoza na czczo lub hemoglobina glikowana.
  • Obwód talii: u kobiet powyżej 80 cm rośnie ryzyko metaboliczne, a powyżej 88 cm jest ono już wyraźnie podwyższone.
  • Konsultacja kardiologiczna, jeśli masz obciążenia rodzinne lub niepokojące objawy.

Lekarz może też ocenić Twoje ryzyko sercowo-naczyniowe na podstawie wieku, ciśnienia, cholesterolu i palenia, korzystając ze specjalnych tabel. Taki wynik pomaga zdecydować, czy wystarczą zmiany stylu życia, czy potrzebne jest leczenie.

Codzienne nawyki dla serca

Na zdrowie serca po menopauzie najmocniej wpływają rzeczy, które możesz zmienić:

  • ruch: co najmniej 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo i ćwiczenia siłowe dwa razy w tygodniu,
  • dieta śródziemnomorska: warzywa, owoce, strączki, pełne ziarna, ryby, oliwa, orzechy,
  • mniej soli, wędlin, słodyczy i wysoko przetworzonych produktów,
  • niepalenie i ograniczanie alkoholu,
  • sen 7–9 godzin i radzenie sobie ze stresem.

Badania pokazują, że kobiety, które łączą kilka takich nawyków, mają znacznie mniejsze ryzyko zawału i udaru niż te, które nie dbają o żaden z nich. Nigdy nie jest za późno: korzyści z rzucenia palenia czy regularnego ruchu pojawiają się w każdym wieku.

A co z terapią hormonalną

Hormonalna terapia menopauzalna jest przede wszystkim leczeniem uciążliwych objawów, takich jak uderzenia gorąca, a nie sposobem na ochronę serca. Rozpoczęta u zdrowych kobiet przed 60. rokiem życia lub w ciągu mniej więcej dziesięciu lat od ostatniej miesiączki ma zwykle korzystny bilans korzyści i ryzyka. U kobiet z chorobami serca, zakrzepicą czy po udarze decyzja wymaga szczególnej ostrożności i zawsze podejmuje się ją indywidualnie z lekarzem.

Duszność przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał trudności, kołatanie serca, obrzęki nóg, ból lub ucisk w klatce piersiowej i nietypowe zmęczenie to sygnały, z którymi trzeba iść do lekarza. Nagły, silny ból w klatce piersiowej czy objawy udaru, takie jak opadnięty kącik ust, niedowład ręki lub zaburzenia mowy, wymagają natychmiastowego wezwania pomocy pod numerem 112.

Menopauza nie jest wyrokiem dla serca, ale dobrym sygnałem, by przyjrzeć mu się uważniej i zadbać o nie z większą konsekwencją.