Sos staropolski

Gęsty sos z warzyw, suszonych śliwek i wędzonego boczku, zagęszczony zasmażką na słoninie. Słodko-dymny sos staropolski pasuje do zrazów wieprzowych i klusek kładzionych.

Suszone śliwki od dawna mają w polskiej kuchni swoje miejsce. Dodaje się je do bigosu, pieczonych mięs i sosów, bo ich słodycz i lekko dymny smak świetnie pasują do wieprzowiny. Ten sos staropolski łączy je z wędzonym boczkiem i warzywami, a zasmażka na słoninie nadaje mu gęstość i treściwość.

Przygotowanie zaczyna się kilka godzin wcześniej od namoczenia śliwek. Woda, w której się moczyły, nie idzie na marne: razem z wywarem warzywnym służy do rozprowadzenia zasmażki i nadaje sosowi naturalnej słodyczy.

Sos jest wyrazisty, lekko słodki i dymny. Autorka proponuje podać go do klusek kładzionych albo do zrazów wieprzowych, ale sprawdzi się też do pieczonej karkówki, schabu czy kaszy.

Najlepiej smakują śliwki wędzone, które jeszcze bardziej podkreślą dymny charakter sosu.

Porcje: 4–6 · Czas przygotowania: ok. 30 minut (plus 2–3 godziny namaczania śliwek)

Składniki

  • 80 g suszonych śliwek
  • 40 g słoniny
  • 50 g cebuli
  • 1 marchew
  • 1/2 pietruszki (korzeń)
  • 1 kawałek selera
  • 30 g mąki (ok. 2 łyżki)
  • ok. 2 szklanki wywaru warzywnego i wody spod śliwek
  • 80 g wędzonego boczku
  • sól
  • szczypta cukru

Przygotowanie

  1. Śliwki umyj i namocz w szklance ciepłej wody na 2–3 godziny. Wodę z namaczania zachowaj, a śliwki pokrój na mniejsze kawałki.
  2. Warzywa obierz, umyj i drobno pokrój.
  3. Słoninę pokrój w kostkę i wytop na patelni lub w rondlu.
  4. Na wytopionym tłuszczu podsmaż warzywa przez ok. 5 minut, aż zmiękną.
  5. Dodaj mąkę i podsmażaj razem jeszcze 2 minuty, mieszając.
  6. Zasmażkę rozprowadź stopniowo ok. 2 szklankami wywaru warzywnego z wodą spod śliwek, cały czas mieszając. Dodaj śliwki i gotuj na małym ogniu ok. 12 minut.
  7. Boczek pokrój w plasterki, lekko podsmaż na suchej patelni i dodaj do sosu pod koniec gotowania. Dopraw solą i odrobiną cukru.

Wskazówki

  • Bez grudek: płyn wlewaj do zasmażki powoli, porcjami, energicznie mieszając trzepaczką.
  • Gładki sos: jeśli wolisz jednolitą konsystencję, zmiksuj sos przed dodaniem boczku.
  • Gęstość: zbyt gęsty sos rozcieńcz odrobiną wywaru, a zbyt rzadki odparuj kilka minut na ogniu.
  • Słodycz: suszone śliwki są słodkie, więc cukru dodawaj bardzo ostrożnie, najlepiej szczyptę.
  • Kwaśniejsza wersja: łyżka octu jabłkowego lub soku z cytryny ożywi smak.
  • Bez słoniny: zasmażkę zrób na łyżce masła lub smalcu.
  • Przyprawy: dodaj ziele angielskie, liść laurowy albo szczyptę majeranku.
  • Przechowywanie: sos wytrzyma w lodówce 3 dni. Przy odgrzewaniu dolej odrobinę wody.

Z czym podawać

Najlepiej pasuje do zrazów wieprzowych, pieczonej karkówki, schabu i kiełbasy. Autorka proponuje też kluski kładzione, czyli łyżką kładzione do wrzątku kluseczki z ciasta jak na lane, ale gęstszego. Dobrze smakuje także z kaszą gryczaną, kopytkami i ziemniakami puree.

Garść suszonych śliwek i kawałek boczku wystarczą, żeby zwykły obiad nabrał smaku dawnej polskiej kuchni.