Zmęczenie, przybieranie na wadze, kołatanie serca czy wypadanie włosów – objawy chorób tarczycy łatwo pomylić ze stresem. Kobiety chorują na nie kilka razy częściej niż mężczyźni.
Mały gruczoł, wielka rola
Tarczyca wytwarza hormony, które regulują tempo przemiany materii, pracę serca, temperaturę ciała, nastrój, a także cykl miesiączkowy i płodność. Jej zaburzenia dotyczą częściej kobiet, zwłaszcza po ciąży i w okresie okołomenopauzalnym. Najczęstszą przyczyną niedoczynności jest choroba Hashimoto, w której układ odpornościowy stopniowo atakuje tarczycę.
Choroby tarczycy często rozwijają się powoli, a objawy narastają miesiącami. Łatwo je zrzucić na stres, brak snu czy wiek, zwłaszcza że wiele z nich przypomina zwykłe zmęczenie. Bywa też, że przeciwciała charakterystyczne dla Hashimoto wykrywa się na długo przed tym, zanim tarczyca zacznie pracować słabiej.
Objawy niedoczynności i nadczynności
Niedoczynność tarczycy, gdy hormonów jest za mało, może dawać:
- zmęczenie, senność, spowolnienie,
- przyrost masy ciała mimo podobnej diety,
- uczucie zimna, suchą skórę, wypadanie włosów,
- zaparcia, obrzęki, obniżony nastrój,
- zaburzenia miesiączkowania i trudności z zajściem w ciążę.
Nadczynność, gdy hormonów jest za dużo, objawia się odwrotnie: kołataniem serca, niepokojem, drżeniem rąk, poceniem, chudnięciem mimo dobrego apetytu, biegunkami i bezsennością. Czasem pojawiają się też zmiany w wyglądzie oczu, takie jak ich wytrzeszcz czy uczucie piasku pod powiekami.
TSH na początek
Podstawowym badaniem jest TSH, czyli hormon przysadki, który steruje pracą tarczycy. Jego wynik pokazuje, czy tarczyca pracuje prawidłowo. Jeśli jest nieprawidłowy, lekarz zleca dalsze badania: wolne hormony tarczycy, przeciwciała i USG.
Zbadaj TSH:
- przy objawach sugerujących chorobę tarczycy,
- gdy planujesz ciążę lub jesteś w ciąży,
- po porodzie, jeśli pojawiają się zmęczenie i wahania nastroju,
- przy chorobach tarczycy w rodzinie i innych chorobach autoimmunologicznych,
- w ramach okresowych badań; TSH jest częścią bezpłatnego programu Moje Zdrowie.
Podczas badania USG szyi często wykrywa się guzki tarczycy. Zdecydowana większość z nich jest łagodna, ale lekarz oceni, czy któryś wymaga kontroli albo biopsji.
Kilka praktycznych wskazówek
Krew na TSH najlepiej pobrać rano. Jeśli przyjmujesz już leki na tarczycę, zapytaj lekarza, czy przyjąć je przed badaniem, czy po. Na kilka dni przed badaniem odstaw biotynę, popularną w suplementach na włosy i paznokcie, bo może zafałszować wynik.
Nie interpretuj wyników na własną rękę i nie lecz się suplementami jodu czy selenu bez konsultacji. Nadmiar jodu bywa dla chorej tarczycy szkodliwy. Ostrożnie też z dietami „na Hashimoto” krążącymi w sieci; rezygnacja z glutenu czy nabiału ma sens tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi nietolerancję lub inną chorobę, na przykład celiakię.
Leki na niedoczynność przyjmuje się zwykle rano, na czczo, w stałym odstępie od posiłku i kawy, a niektóre suplementy, na przykład żelazo czy wapń, mogą osłabiać ich wchłanianie. Szczegóły ustal z lekarzem lub farmaceutą.
Hashimoto i niedoczynność tarczycy dobrze się leczą, a prawidłowo dobrana terapia pozwala żyć normalnie, dlatego zamiast tłumaczyć zmęczenie wiekiem czy pracą, wystarczy jedno proste badanie krwi.
