Test PAPP-A, NIPT i amniopunkcja: czym się różnią i co mówią wyniki

Nazwy badań prenatalnych brzmią podobnie groźnie, ale odpowiadają na różne pytania. Rozumiejąc różnicę między przesiewem a diagnostyką, łatwiej podjąć decyzję.

Przesiew to nie diagnoza

Badania prenatalne dzielą się na dwie grupy. Przesiewowe, czyli nieinwazyjne, oceniają prawdopodobieństwo, że dziecko ma określoną wadę. Są bezpieczne, bo wymagają tylko USG i pobrania krwi od mamy. Diagnostyczne, czyli inwazyjne, dają pewną odpowiedź, ale wymagają pobrania materiału z wnętrza macicy.

Większość kobiet poprzestaje na badaniach przesiewowych. Diagnostykę proponuje się wtedy, gdy przesiew wskazuje podwyższone ryzyko, gdy USG pokazuje nieprawidłowości albo gdy w rodzinie występują choroby genetyczne.

Test złożony: USG i PAPP-A

Test PAPP-A to badanie krwi wykonywane w pierwszym trymestrze. Oznacza się w nim białko wytwarzane przez łożysko oraz wolną podjednostkę hormonu ciążowego. Sam w sobie niewiele mówi, ale połączony z pomiarami z USG między 11. a 14. tygodniem i wiekiem matki pozwala wyliczyć ryzyko trisomii 21, 18 i 13.

Ten tak zwany test złożony wykrywa około dziewięciu na dziesięć przypadków zespołu Downa. Jednocześnie u części kobiet daje wynik fałszywie niepokojący, choć dziecko jest zdrowe. Jest bezpłatny dla wszystkich ciężarnych w ramach programu NFZ.

NIPT: wolne DNA z krwi matki

We krwi kobiety w ciąży krążą fragmenty materiału genetycznego pochodzącego z łożyska. Test NIPT analizuje je i z dużą czułością wskazuje najczęstsze trisomie. Można go wykonać od około 10. tygodnia, a wynik przychodzi zwykle po kilku dniach lub dwóch tygodniach.

  • wykrywa ponad 99 procent przypadków zespołu Downa,
  • daje znacznie mniej wyników fałszywie dodatnich niż test złożony,
  • nadal jest przesiewem, więc wynik nieprawidłowy wymaga potwierdzenia badaniem inwazyjnym,
  • czasem nie udaje się go oznaczyć, na przykład przy zbyt małej ilości materiału, i trzeba powtórzyć pobranie,
  • jest badaniem płatnym, a cena zależy od zakresu analizowanych zaburzeń.

NIPT nie zastępuje USG pierwszego trymestru. Badanie obrazowe wykrywa także wady budowy, których test z krwi nie pokaże, dlatego lekarze zalecają, by robić oba.

Badania inwazyjne

Biopsję kosmówki wykonuje się zwykle między 11. a 14. tygodniem, a amniopunkcję od 15. tygodnia. W obu przypadkach lekarz, kontrolując wszystko w USG, pobiera cienką igłą próbkę tkanki łożyska albo płynu owodniowego. Zabieg trwa kilka minut, a dyskomfort przypomina zwykle zastrzyk lub skurcz miesiączkowy.

Ryzyko poronienia związane z zabiegiem jest niewielkie, szacowane na ułamek procenta, ale istnieje, dlatego decyzję podejmuje się po rozmowie z lekarzem i genetykiem. Wstępny wynik dla najczęstszych wad bywa gotowy po kilku dniach, pełna analiza zajmuje zwykle kilka tygodni. Przy wskazaniach medycznych badania inwazyjne są finansowane przez NFZ.

Po zabiegu zaleca się zwykle oszczędzający tryb życia przez dzień lub dwa: bez dźwigania, intensywnego wysiłku i długich podróży. Jeśli pojawi się gorączka, krwawienie, sączenie płynu z pochwy albo silny ból brzucha, trzeba od razu skontaktować się z lekarzem. Mamy z grupą krwi Rh minus po badaniu inwazyjnym otrzymują immunoglobulinę anty-D.

Przy wyborze badań nie ma jednej właściwej ścieżki. Niektóre pary chcą wiedzieć jak najwięcej i jak najwcześniej, inne wolą poprzestać na podstawowych badaniach. Przed wyborem warto zadać sobie pytanie, co zrobicie z wynikiem i czy jego poznanie da wam spokój, czy raczej dodatkowy niepokój.

Każde z tych badań odpowiada na inne pytanie, a dobra rozmowa z lekarzem pozwala wybrać takie, które da Ci potrzebną wiedzę bez niepotrzebnego stresu.