„Trędowatą” wydano po raz pierwszy w 1909 roku, a jej bohaterowie wciąż wzruszają kolejne pokolenia czytelniczek. Podpowiadamy, dlaczego warto wrócić do najsłynniejszego polskiego melodramatu i jak poznać go na nowo, także w wersji do słuchania.
Mało która polska powieść ma tak burzliwą historię. Przez dziesięciolecia jedni nazywali ją kiczem, a inni czytali po nocach, chowając egzemplarz przed rodzicami. Powieść Heleny Mniszek to absolutny bestseller literatury międzywojennej i tytuł, który zna niemal każdy, nawet jeśli nigdy nie miał książki w rękach.
Miłość, której nie wybacza wielki świat
Akcja przenosi nas do dziewiętnastowiecznego świata balów, pałaców, egzaltowanych dam i wszechobecnej aury arystokracji. To jednak także świat intryg i bezwzględnych konwenansów. W jego środku stoi uczucie, które od początku wydaje się skazane na trudności: miłość ubogiej guwernantki Stefanii Rudeckiej i zamożnego ordynata Waldemara Michorowskiego.
Czy taki mezalians ma szansę przetrwać, gdy całe otoczenie uważa go za skandal? Tego pytania nie zdradzimy, choć wiele osób zna odpowiedź z ekranu. Sam tytuł podpowiada, jak salony traktują dziewczynę, która ośmieliła się sięgnąć wyżej, niż pozwalało jej urodzenie.
Od bestsellera do klasyki kina
„Trędowata” była ekranizowana dwukrotnie jeszcze przed wojną, co samo w sobie świadczy o jej popularności. Najbardziej znana jest jednak trzecia wersja filmowa, z 1976 roku, w reżyserii Jerzego Hoffmana. Elżbieta Starostecka i Leszek Teleszyński stworzyli w niej role, które na stałe weszły do klasyki polskiego kina. Dla wielu widzów Stefania i Waldemar mają do dziś właśnie ich twarze.
Dlaczego ta historia tak długo się broni? Bo opowiada o rzeczach, które nie starzeją się razem z gorsetami i karetami:
- o nierównościach, które potrafią zniszczyć najszczersze uczucie,
- o presji otoczenia i cenie, jaką płaci się za życie wbrew niemu,
- o kobiecie, która musi zarabiać na siebie w świecie, gdzie liczy się nazwisko,
- o marzeniu, że miłość okaże się silniejsza niż konwenanse.
Jak czytać „Trędowatą” dziś
Najlepiej bez kompleksów. To nie jest lektura, którą trzeba analizować z ołówkiem w ręku, choć można, jeśli interesuje Cię historia obyczaju. Potraktuj ją jak wielki, sentymentalny serial: z bohaterami, którym kibicujesz, i czarnymi charakterami, których nie znosisz od pierwszej sceny.
Ciekawym pomysłem jest wspólna lektura z mamą lub babcią, które pamiętają film z kina albo telewizji. Porównajcie wrażenia, zapytajcie, jak odbierały tę historię kiedyś. Często okazuje się, że rozmowa o „Trędowatej” jest rozmową o tym, jak zmieniło się nasze myślenie o miłości, pochodzeniu i niezależności kobiet.
Melodramat do słuchania
Nie musisz szukać wolnego wieczoru z książką na kolanach. Audiobook to forma doskonała dla osób zapracowanych, bo pozwala obcować z literaturą bez odrywania się od codziennych, mało absorbujących zajęć. Kilka sposobów, żeby słuchanie sprawiało przyjemność:
- Słuchaj podczas spaceru, prasowania, gotowania albo w drodze do pracy, ale nie wtedy, gdy zadanie wymaga pełnego skupienia.
- Dziel powieść na rozdziały i traktuj je jak odcinki, które czekają na Ciebie każdego dnia.
- Jeśli coś Ci umknęło, cofnij nagranie o kilka minut, zamiast próbować się domyślać.
- Sprawdź ofertę swojej biblioteki, bo wiele z nich udostępnia audiobooki czytelnikom.
Bez względu na to, czy wybierzesz papier, film czy nagranie, „Trędowata” po latach wciąż potrafi sprawić, że na chwilę zapomnisz o całym świecie.
