Kilka godzin zabawy na plaży bez czapki może skończyć się bólem głowy, wymiotami, a nawet utratą przytomności. Podpowiadamy, jak rozpoznać udar słoneczny u dziecka, jak udzielić pierwszej pomocy i jak mu zapobiec.
Latem dzieci spędzają na świeżym powietrzu całe dnie i chętnie bawią się w pełnym słońcu. Najmłodsi nie zauważają, że jest im za gorąco, i nie pamiętają o piciu. Dlatego to dorośli muszą pilnować nakrycia głowy, cienia i przerw. Udar słoneczny to skutek przegrzania głowy i karku przez bezpośrednie promienie słońca, które może doprowadzić do podrażnienia opon mózgowych. Zaburza mechanizmy regulujące temperaturę ciała, a dziecko traci wodę i elektrolity.
Jak rozpoznać udar słoneczny
Objawy mogą pojawić się w czasie zabawy, ale także kilka godzin po powrocie ze słońca, i zwykle szybko narastają. Zaniepokoić powinny:
- wyczerpanie, apatia, rozdrażnienie;
- gorąca, zaczerwieniona, sucha skóra twarzy przy chłodnych kończynach;
- ból głowy i sztywność karku;
- silne pragnienie;
- szum w uszach, mroczki przed oczami;
- zawroty głowy, nudności i wymioty;
- podwyższona temperatura ciała, nawet powyżej 40°C;
- splątanie, drgawki lub utrata przytomności.
Pamiętaj, że małe dziecko nie zawsze powie, co mu dolega. U niemowlęcia i malucha sygnałem może być niepokój, płacz, senność, odmowa picia albo mniej mokrych pieluszek niż zwykle. Podobnie groźny jest udar cieplny, czyli przegrzanie całego organizmu, do którego może dojść także bez słońca, na przykład w nagrzanym samochodzie czy dusznym pokoju.
Pierwsza pomoc krok po kroku
Jeżeli zauważysz u dziecka niepokojące objawy, działaj od razu:
- Przenieś dziecko w cień albo do chłodnego, przewiewnego pomieszczenia.
- Połóż je wygodnie, z lekko uniesioną głową i nogami, i poluzuj albo zdejmij nadmiar ubrania.
- Schładzaj ciało stopniowo: połóż zimne, mokre okłady na czoło, kark, ramiona i pachy, możesz też obmywać skórę chłodną wodą. Lód zawsze owiń w tkaninę, nie przykładaj go bezpośrednio do skóry.
- Podawaj chłodne płyny małymi łykami, najlepiej wodę, ale tylko wtedy, gdy dziecko jest przytomne i może swobodnie przełykać.
- Obserwuj je uważnie i nie zostawiaj samego.
Wezwij pomoc pod numer 112, jeśli dziecko traci przytomność, ma drgawki, jest splątane, wymiotuje uporczywie albo jego stan się nie poprawia. Nieprzytomne dziecko, które oddycha, ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej i czekaj na zespół ratunkowy, kontrolując oddech. Nawet gdy po pierwszej pomocy maluch poczuje się lepiej, skontaktuj się z lekarzem. Udar słoneczny może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak drgawki, śpiączka, niewydolność nerek czy zaburzenia rytmu serca, a niemowlę z objawami przegrzania zawsze powinien zobaczyć lekarz.
Jak chronić dziecko przed przegrzaniem
Zapobieganie jest dużo prostsze niż leczenie. W upalne dni pamiętaj o kilku zasadach:
- Nakrycie głowy to podstawa: kapelusz lub czapka z daszkiem, najlepiej z jasnej, przewiewnej tkaniny, która odbija słońce i osłania kark.
- Przewiewne ubranie z naturalnych tkanin, luźne i jasne.
- Dużo picia: proponuj dziecku wodę często, zanim poczuje pragnienie, zwłaszcza podczas aktywnej zabawy.
- Cień w najgorętszych godzinach: w miarę możliwości unikaj słońca w okolicach południa i wczesnego popołudnia, gdy operuje najsilniej.
- Krem z filtrem przeznaczony dla dzieci, nakładany ponownie po kąpieli i co kilka godzin.
- Najmłodsi w cieniu: niemowlęta poniżej 6. miesiąca w ogóle nie powinny przebywać w bezpośrednim słońcu.
- Nigdy nie zostawiaj dziecka w zamkniętym samochodzie, nawet na chwilę i nawet w cieniu.
Kilka prostych nawyków, czapka na głowie i butelka wody pod ręką sprawią, że z wakacji zostaną dziecku tylko dobre wspomnienia, a nie wizyta na pogotowiu.
