Od października do marca słońce w Polsce jest za słabe, żeby skóra wytworzyła wystarczająco dużo witaminy D. Jak mądrze uzupełnić jej braki, nie przesadzając w drugą stronę?
Dlaczego zimą jej brakuje
Witamina D powstaje głównie w skórze pod wpływem promieni UVB. W naszej szerokości geograficznej od jesieni do wczesnej wiosny słońce stoi zbyt nisko, a do tego chodzimy szczelnie ubrane i większość dnia spędzamy w pomieszczeniach. Badania prowadzone w Polsce od lat pokazują, że niedobory witaminy D są powszechne, szczególnie pod koniec zimy.
Witamina D jest potrzebna do wchłaniania wapnia i prawidłowej budowy kości. Uczestniczy też w pracy mięśni i układu odpornościowego, choć część popularnych obietnic, na przykład że suplement zapobiega wszelkim infekcjom, jest mocno przesadzona.
Niedobór zwykle nie daje wyraźnych objawów. Czasem pojawiają się zmęczenie, bóle mięśni i kości czy osłabienie, ale te dolegliwości mają wiele innych możliwych przyczyn. Dlatego nie warto zgadywać na podstawie samopoczucia.
Kto powinien szczególnie uważać
Większym ryzykiem niedoboru obciążone są:
- osoby, które rzadko wychodzą na zewnątrz lub pracują w biurze od rana do zmroku,
- osoby z nadwagą i otyłością, u których witamina „chowa się” w tkance tłuszczowej,
- kobiety w ciąży i karmiące piersią,
- seniorki, bo z wiekiem skóra wytwarza jej mniej,
- osoby z chorobami jelit, wątroby lub nerek oraz przyjmujące niektóre leki.
Do grupy ryzyka należą też kobiety, które unikają słońca z powodów zdrowotnych lub estetycznych i latem zawsze używają kremów z wysokim filtrem. To rozsądna ochrona skóry, ale oznacza, że nawet po wakacjach zapasy witaminy D mogą być niewielkie.
Badanie: kiedy ma sens
Poziom witaminy D sprawdza się, oznaczając we krwi metabolit 25(OH)D. Badanie jest proste i szczególnie przydaje się, gdy należysz do grupy ryzyka, masz osteoporozę, przewlekle chorujesz albo przyjmujesz witaminę D od dawna i nie wiesz, czy ilość jest właściwa. Wynik pomaga lekarzowi dobrać suplementację do Twoich potrzeb.
Kontrolę warto zrobić nie wcześniej niż po kilku tygodniach regularnego przyjmowania preparatu, bo dopiero wtedy poziom we krwi się stabilizuje. Wynik zawsze omów z lekarzem, zamiast samodzielnie zwiększać ilość kapsułek.
Suplementacja bez przesady
Polskie zalecenia przewidują suplementację witaminy D u większości dorosłych w okresie jesienno-zimowym, a u części osób przez cały rok. Dawkę ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę wiek, masę ciała, dietę i wynik badania, dlatego dobrze omówić ją z lekarzem lub farmaceutą.
Więcej nie znaczy lepiej. Witamina D rozpuszcza się w tłuszczach i gromadzi w organizmie, a przyjmowana długo w nadmiarze może podnieść poziom wapnia we krwi i obciążyć nerki. Sprawdź, czy nie przyjmujesz jej podwójnie, na przykład w osobnym preparacie i w multiwitaminie. Najlepiej przyjmować ją do posiłku zawierającego tłuszcz, bo wtedy lepiej się wchłania.
Suplement nie zastępuje słońca latem. Od maja do września kilkanaście minut na świeżym powietrzu z odsłoniętymi przedramionami i nogami, w godzinach okołopołudniowych i bez przesadnego opalania, pozwala skórze wytworzyć sporo witaminy D.
Rozsądna zimowa strategia to więc ruch na świeżym powietrzu, ryby na talerzu, suplement dobrany do potrzeb i badanie wtedy, gdy rzeczywiście może coś zmienić.
