Pluszowy miś, który prowadzi rozmowę, robot odpowiadający na każde pytanie. Zabawki z wbudowanym chatbotem kuszą nowoczesnością, ale organizacje konsumenckie i specjaliści od rozwoju dzieci apelują o ostrożność.
Co potrafią zabawki z AI
Zabawki wykorzystujące sztuczną inteligencję różnią się od dawnych gadających lalek, które odtwarzały kilka nagranych zdań. Dzięki połączeniu z internetem i modelami językowymi potrafią prowadzić swobodne rozmowy, opowiadać bajki na życzenie, odpowiadać na pytania, a nawet zapamiętywać informacje o dziecku. Producenci reklamują je jako towarzyszy zabawy i nauki.
Na rynku pojawiają się pluszaki, roboty i figurki z mikrofonem, głośnikiem, a czasem także kamerą. Niektóre działają przez aplikację w telefonie rodzica, inne bezpośrednio łączą się z siecią Wi-Fi.
Dlaczego eksperci biją na alarm
Organizacje zajmujące się prawami konsumentów i ochroną dzieci przetestowały w ostatnich latach wiele takich zabawek. W części testów zabawki podawały dzieciom niebezpieczne informacje, na przykład gdzie znaleźć noże czy jak zapalić zapałki, albo wchodziły w nieodpowiednie dla wieku tematy. Po publikacji wyników niektóre produkty wycofano ze sprzedaży, a grupy ekspertów zaapelowały do rodziców, by nie kupowali takich zabawek na święta.
Drugim problemem jest prywatność. Zabawka z zawsze włączonym mikrofonem nagrywa rozmowy dziecka, a często także domowników. Te nagrania mogą trafiać na serwery producenta, być analizowane i przechowywane. Dzieci zwykle nie zdają sobie sprawy, że ktoś może ich słuchać.
Psychologowie zwracają też uwagę na relację. Małe dzieci łatwo przypisują zabawce uczucia i ufają jej bardziej, niż powinny. Zabawka zaprojektowana, by zawsze się zgadzać i zachęcać do dalszej rozmowy, może zastępować kontakty z ludźmi i zaburzać naukę tego, jak wyglądają prawdziwe relacje.
Lista kontrolna przed zakupem
Jeśli mimo wszystko rozważasz zakup zabawki z AI, sprawdź dokładnie:
- jakie dane zbiera zabawka, gdzie są przechowywane i jak długo;
- czy można wyłączyć mikrofon i kamerę oraz czy zabawka działa bez połączenia z internetem;
- czy producent oferuje rozbudowaną kontrolę rodzicielską i podgląd rozmów;
- czy treści są filtrowane pod kątem wieku i czy producent publikuje informacje o zabezpieczeniach;
- czy zabawka otrzymuje regularne aktualizacje bezpieczeństwa;
- jak usunąć konto i wszystkie zapisane dane, gdy zabawka przestanie być używana.
Przeczytaj recenzje i wyniki niezależnych testów, a nie tylko opis producenta. Brak jasnej polityki prywatności to wystarczający powód, by zrezygnować z zakupu.
Alternatywy, które rozwijają
Dziecko nie potrzebuje rozmawiającej zabawki, by rozwijać mowę i wyobraźnię. Zwykły pluszak, któremu samo nadaje głos, pacynki, teatrzyk, klocki czy gra planszowa angażują je znacznie bardziej, bo to dziecko jest autorem zabawy. Najlepszym rozmówcą małego dziecka wciąż jest dorosły, który słucha, odpowiada i bawi się razem z nim.
Technologia nie jest zła sama w sobie, ale zabawki z AI to wciąż młoda kategoria, w której zabezpieczenia nie nadążają za możliwościami. Dopóki producenci nie udowodnią, że ich produkty są bezpieczne dla dzieci, spokojniej będzie wybrać pod choinkę coś mniej inteligentnego, za to w pełni zrozumiałego.
