Czy kieliszek wina w ciąży naprawdę może zaszkodzić? Wyjaśniamy, dlaczego lekarze od lat powtarzają, że w ciąży nie ma bezpiecznej dawki alkoholu, i skąd wziął się mit o prawnym „zakazie”.
Kampania, nie zakaz
Kiedy Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych (PARPA) prowadziła kampanię „Ciąża bez alkoholu”, część osób zrozumiała ją jako zapowiedź prawnego zakazu sprzedaży alkoholu kobietom w ciąży. Agencja wyjaśniła wtedy w komunikacie, że nigdy nie proponowała takiego rozwiązania. Kampania miała charakter edukacyjny: chodziło o zmianę świadomości Polek i dotarcie do nich z rzetelną wiedzą, a nie o nowe przepisy. Dziś zadania PARPA prowadzi Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, a przesłanie pozostaje to samo.
W Polsce nie ma przepisu, który zabraniałby kobiecie w ciąży kupić alkohol. Jest za to bardzo jasne stanowisko lekarzy: najbezpieczniejszy wybór to całkowita rezygnacja z alkoholu przez całą ciążę, a najlepiej już wtedy, gdy staracie się o dziecko.
Dlaczego żadna ilość nie jest bezpieczna
Łożysko nie chroni dziecka przed alkoholem. Przenika on swobodnie do krwi płodu, który ma w niej tyle samo promili, co matka. Wątroba dziecka jest przy tym niedojrzała i znacznie wolniej rozkłada alkohol, więc działa on na nie dłużej.
Alkohol wpływa m.in. na powstawanie i rozwój komórek nerwowych. Zwiększa ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego i niskiej masy urodzeniowej, a także spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych (FASD). Ich najcięższą postacią jest płodowy zespół alkoholowy (FAS), czyli charakterystyczne zmiany w wyglądzie twarzy, wolniejszy wzrost i uszkodzenie układu nerwowego. Częściej jednak skutki są mniej widoczne: kłopoty z koncentracją i pamięcią, nadpobudliwość podobna do ADHD, trudności w nauce i w panowaniu nad emocjami. Tych zmian nie da się cofnąć, ale można im w pełni zapobiec.
Mity, które wciąż krążą
- „Lampka czerwonego wina dobrze robi na krew”. Nie ma rodzaju alkoholu bezpiecznego w ciąży – wino, piwo i wódka zawierają ten sam etanol.
- „Ciemne piwo pomaga na pokarm”. To popularny mit; alkohol nie pobudza wydzielania mleka, za to przenika do niego.
- „Na początku ciąży to nie ma znaczenia”. W pierwszych tygodniach powstają najważniejsze narządy, a mózg dziecka rozwija się przez całą ciążę.
- „Okazjonalnie, na weselu, można”. Nie wiadomo, od jakiej ilości zaczyna się szkoda u konkretnego dziecka, dlatego najbezpieczniejsze jest zero.
Co zrobić, jeśli piłaś, zanim się dowiedziałaś
Wiele kobiet dowiaduje się o ciąży po kilku tygodniach i nagle przypomina sobie imprezę czy wino do kolacji. Nie panikuj – najważniejsze jest to, co zrobisz od teraz. Przestań pić i powiedz o tym szczerze lekarzowi lub położnej. Nie chodzi o ocenianie, tylko o to, żeby wiedzieli, na co zwrócić uwagę w trakcie opieki.
Jeśli trudno Ci zrezygnować z alkoholu, poproś o pomoc. Porozmawiaj z lekarzem prowadzącym, zgłoś się do poradni leczenia uzależnień albo zadzwoń do telefonu zaufania dla osób z problemem alkoholowym. Sięgnięcie po wsparcie to akt odpowiedzialności, a nie powód do wstydu.
Na przyjęciach z pomocą przychodzą bezalkoholowe koktajle, soki z wodą gazowaną czy domowa lemoniada – nikt nie musi znać powodu Twojego wyboru. Partner i bliscy mogą bardzo pomóc, rezygnując z alkoholu razem z Tobą albo po prostu nie namawiając „na jednego”.
Dziewięć miesięcy bez alkoholu to jeden z najprostszych prezentów, jakie możesz dać swojemu dziecku na całe życie.
