Kawałek jabłka, orzech albo mała część zabawki potrafią w sekundę zablokować dziecku drogi oddechowe. Wyjaśniamy, jak odróżnić zakrztuszenie od zadławienia i jak udzielić pierwszej pomocy niemowlęciu oraz starszemu dziecku.
Małe dzieci poznają świat buzią, jedzą w biegu i śmieją się z pełnymi ustami. Dlatego zakrztuszenia zdarzają się często, a każdy rodzic powinien wiedzieć, co wtedy zrobić. Liczy się czas, więc warto znać zasady, zanim będą potrzebne.
Zakrztuszenie czy zadławienie?
Gdy dziecko się zakrztusi, ale głośno kaszle, płacze lub mówi, oznacza to, że powietrze przechodzi. Kaszel jest wtedy najskuteczniejszym sposobem na pozbycie się ciała obcego. Zachęcaj dziecko do kaszlu, bądź przy nim i obserwuj. Nie uderzaj go wtedy w plecy i nie wkładaj mu palców do buzi.
Zadławienie to sytuacja, w której ciało obce zablokowało drogi oddechowe. Dziecko nie może kaszleć, mówić ani płakać, kaszel jest cichy i nieskuteczny, oddech świszczący lub niemożliwy, twarz sinieje, a maluch chwyta się za szyję albo wpada w panikę. Wtedy trzeba działać natychmiast.
Nie próbuj wyciągać przedmiotu palcem na ślepo. Możesz go nie zobaczyć i wepchnąć jeszcze głębiej, do gardła lub tchawicy. Usuń go tylko wtedy, gdy wyraźnie widzisz go w jamie ustnej i łatwo możesz chwycić.
Pierwsza pomoc krok po kroku
Najpierw zadbaj o wezwanie pomocy. Jeśli ktoś jest obok, niech od razu dzwoni pod 112. Jeśli jesteś sama, włącz telefon na głośnik i działaj.
Niemowlę (do 1. roku życia):
- Połóż dziecko brzuszkiem na swoim przedramieniu lub udzie, głową niżej niż tułów, podtrzymując dłonią jego żuchwę.
- Wykonaj do 5 zdecydowanych uderzeń nasadą dłoni w plecy, między łopatkami.
- Jeśli to nie pomoże, odwróć dziecko na plecy, nadal z głową nieco niżej, i wykonaj do 5 uciśnięć klatki piersiowej dwoma palcami na środku mostka, nieco poniżej linii sutków.
- Powtarzaj na zmianę 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć klatki piersiowej.
U niemowląt nie wykonuje się uciśnięć nadbrzusza.
Dziecko powyżej 1. roku życia:
- Pochyl dziecko do przodu i wykonaj do 5 uderzeń nasadą dłoni między łopatkami.
- Jeśli to nie pomoże, stań za dzieckiem (przy małym dziecku uklęknij), obejmij je w pasie, połóż pięść między pępkiem a końcem mostka, chwyć ją drugą dłonią i energicznie pociągnij do siebie i ku górze. To tak zwany rękoczyn Heimlicha.
- Powtarzaj na zmianę 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza.
Jeśli dziecko straci przytomność, połóż je na twardym podłożu, upewnij się, że pomoc jest wezwana, i rozpocznij resuscytację zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Po każdym zadławieniu, w którym trzeba było użyć uciśnięć, dziecko powinien obejrzeć lekarz, nawet jeśli wydaje się, że wszystko jest już w porządku. Także uporczywy kaszel po takim zdarzeniu wymaga konsultacji.
Jak zapobiegać i jak się przygotować
Wiele zadławień da się uniknąć:
- dzieci powinny jeść na siedząco i pod okiem dorosłego, nie w biegu ani w samochodzie bez nadzoru;
- okrągłe pokarmy, takie jak winogrona czy pomidorki koktajlowe, kroi się wzdłuż na ćwiartki;
- małe dzieci nie powinny dostawać całych orzechów, twardych cukierków ani popcornu;
- zabawki z drobnymi elementami trzymaj z dala od maluchów, zgodnie z oznaczeniem wieku na opakowaniu.
Przeczytanie instrukcji to dobry początek, ale nie zastąpi praktyki. Zapisz się na kurs pierwszej pomocy dla rodziców, na którym poćwiczysz wszystkie czynności na fantomie, nigdy na własnym dziecku. W stresie ręce same przypomną sobie, co robić.
Ja też jestem mamą. Kilka lat temu, gdy byłam w ciąży, przeczytałam o tych metodach i wyobrażałam sobie, jak wyglądają. Nie na darmo. Dwa lata później, podczas rodzinnego obiadu w pizzerii, mój synek zakrztusił się kawałkiem zbyt spieczonej szynki i nie mógł złapać tchu. Szybko chwyciłam go od tyłu i zastosowałam rękoczyn Heimlicha. Po kilku sekundach zaczął normalnie oddychać, a ja byłam szczęśliwa, że wiedziałam, co robić.
Kilka minut nauki dziś może kiedyś uratować życie Twojemu dziecku.
