Zaparcia u dziecka, czyli przyjaciel nocnik

Twarda kupka, płacz na nocniku i brzuszek, który boli – zaparcia zdarzają się u dzieci bardzo często. Zwykle wystarczą spokój, więcej picia i zmiany w jadłospisie, ale warto wiedzieć, kiedy trzeba iść do lekarza.

Dziecko, które ma problem z zaparciami, przede wszystkim potrzebuje spokoju. Kłopoty z wypróżnianiem często mają związek z emocjami, a napięcie w domu, pośpiech i ponaglanie tylko je pogłębiają. W życzliwej, domowej atmosferze maluch zwykle szybko wraca do równowagi.

Kiedy mówimy o zaparciu

Zaparcie to utrudnione, wymagające wysiłku oddawanie twardego stolca. Sama częstotliwość nie przesądza sprawy, bo każde dziecko ma swój rytm. Dla orientacji przyjmuje się, że niepokojące jest wypróżnianie:

  • u niemowląt i małych dzieci – wyraźnie rzadsze niż zwykle, z twardym, zbitym stolcem i parciem z płaczem,
  • między 1. a 4. rokiem życia – rzadziej niż co dwa dni,
  • po 4. roku życia – rzadziej niż trzy razy w tygodniu.

Pamiętaj, że niemowlę karmione piersią może czasem nie robić kupki przez kilka dni i nie musi to oznaczać zaparcia. Jeśli stolec jest miękki, a dziecko je, przybiera na wadze i jest pogodne, zwykle wszystko jest w porządku. Wątpliwości omów z pediatrą lub położną.

Skąd się biorą kłopoty

Najczęstszą przyczyną jest zbyt mała ilość płynów i dieta uboga w błonnik. Do tego dochodzi mało ruchu i nieregularne posiłki. Ogromną rolę odgrywa też psychika: strach przed bólem podczas wypróżnienia albo przed nową sytuacją, na przykład pójściem do żłobka czy przedszkola. Dziecko wstrzymuje wtedy kupkę, często nieświadomie, stolec jeszcze bardziej twardnieje, a jego oddanie boli. Może dojść do pęknięć skóry wokół odbytu i stanu zapalnego, co zamyka błędne koło.

Zaparcie bywa też jednym z objawów choroby. Wtedy towarzyszą mu inne sygnały, które nie powinny umknąć Twojej uwadze.

Dieta i codzienne nawyki

Jadłospis dziecka z tendencją do zaparć powinien zawierać produkty bogate w błonnik, dopasowane do wieku:

  • pieczywo razowe i graham,
  • kasze gruboziarniste, na przykład jaglaną i gryczaną,
  • brązowy ryż i płatki owsiane,
  • świeże i suszone warzywa oraz owoce, zwłaszcza śliwki, gruszki i morele.

Dawne porady zalecały też otręby i soki owocowe. Dziś do otrąb podchodzi się ostrożnie, w małych ilościach i przy dużej ilości picia, a soki zastępuje się wodą i całymi owocami. Najważniejsze są płyny: woda przez cały dzień, częściej przy upale i ruchu.

Pomaga też stała pora na nocnik lub toaletę, najlepiej kilka minut po posiłku. Pod nóżki dziecka siedzącego na sedesie postaw podnóżek, żeby kolana były nieco wyżej niż biodra. Nigdy nie zmuszaj do siedzenia na siłę i nie zawstydzaj, chwal za próby. Ruch na świeżym powietrzu wspiera pracę jelit lepiej niż niejeden specyfik.

Kiedy do lekarza

Środków przeczyszczających, czopków i lewatyw nie stosuj na własną rękę, tylko po zaleceniu pediatry i w dawce przez niego ustalonej. Do lekarza zgłoś się, gdy domowe sposoby nie pomagają, a pilnie, jeśli zaparciu towarzyszą:

  • silny ból brzucha, wzdęty, twardy brzuch lub wymioty,
  • gorączka i wyraźnie złe samopoczucie,
  • krew w stolcu,
  • brak apetytu, słaby przyrost lub spadek wagi,
  • u noworodka – brak pierwszej kupki w pierwszych dobach życia.

Cierpliwość, woda, warzywa i spokojna atmosfera wokół nocnika to najlepsi sprzymierzeńcy brzuszka Twojego dziecka.