Zasada 50/30/20: jak podzielić pensję, żeby wystarczyło na wszystko

Podział dochodu na trzy części to jedna z najprostszych metod planowania budżetu. Sprawdź, jak ją policzyć i kiedy zmienić proporcje.

Trzy koszyki zamiast dziesięciu tabel

Zasada 50/30/20 powstała dla ludzi, którzy nie lubią arkuszy kalkulacyjnych. Dochód netto, czyli to, co faktycznie wpływa na konto, dzielisz na trzy części. Połowa idzie na potrzeby, trzydzieści procent na przyjemności, a dwadzieścia na oszczędności i spłatę długów.

Przy pensji 6000 zł na rękę wygląda to tak: 3000 zł na rzeczy niezbędne, 1800 zł na wydatki, bez których da się żyć, i 1200 zł na przyszłość. Nie trzeba śledzić każdej bułki. Wystarczy pilnować, żeby żaden koszyk nie rozlewał się na pozostałe.

Co jest potrzebą, a co zachcianką

Największa trudność to uczciwe przypisanie wydatków. Do potrzeb należą rzeczy, bez których nie funkcjonujesz albo za które grożą Ci konsekwencje, gdy przestaniesz płacić.

  • Potrzeby: czynsz lub rata kredytu, rachunki, podstawowe zakupy spożywcze, dojazdy do pracy, ubezpieczenia, leki, minimalne raty zobowiązań.
  • Przyjemności: restauracje i jedzenie na wynos, serwisy streamingowe, ubrania ponad konieczne minimum, wyjścia, prezenty, hobby.
  • Przyszłość: poduszka finansowa, nadpłata długów, oszczędzanie na konkretne cele, dobrowolne odkładanie na emeryturę.

Pułapka czai się na granicach. Telefon jest potrzebą, ale najdroższy pakiet w abonamencie już niekoniecznie. Jedzenie to potrzeba, codzienna kawa na mieście to przyjemność. Nie chodzi o surowość, tylko o to, żeby widzieć, dokąd naprawdę płyną pieniądze.

Najwięcej wątpliwości budzą zakupy spożywcze. Podstawowe produkty to potrzeba, ale droższe przekąski, gotowe dania i alkohol można uczciwie liczyć do przyjemności. Podobnie z ubraniami: zimowa kurtka w miejsce takiej, która się rozpadła, to potrzeba, trzecia para botków już nie.

Kiedy proporcje nie pasują

W dużych miastach sam czynsz potrafi pochłonąć połowę pensji, a wtedy 50 procent na potrzeby jest fikcją. Nie rezygnuj z metody, tylko zmień liczby. Wiele osób zaczyna od podziału 60/20/20 albo 70/20/10 i z czasem, wraz z podwyżkami lub tańszym mieszkaniem, przesuwa się w stronę klasycznego układu.

Jeśli masz drogie długi, na przykład na karcie kredytowej, część koszyka przyjemności przesuń na ich spłatę. Każdy miesiąc z wysokimi odsetkami kosztuje więcej niż przyjemność odłożona na później. Odwrotnie przy wysokich zarobkach: dwadzieścia procent na oszczędności to wtedy minimum, a nie sufit.

Przy nieregularnych dochodach licz proporcje od najniższej pensji z ostatniego roku, a nadwyżki z lepszych miesięcy odkładaj w całości. Dzięki temu chudszy miesiąc nie wywraca całego budżetu.

Jak wprowadzić to w życie

Najprościej działa podział na konta. Po wypłacie automatyczny przelew przenosi część oszczędnościową na osobny rachunek, a kwota na przyjemności trafia na drugie konto albo kartę. Z głównego płacisz rachunki. Kiedy konto na przyjemności się opróżni, wiesz, że do kolejnej wypłaty trzeba zwolnić.

Przez pierwsze dwa, trzy miesiące zapisuj wydatki, choćby w notatkach w telefonie. Szybko okaże się, czy Twoje proporcje są realne, czy wymagają korekty. Raz na kwartał sprawdź podział ponownie, bo życie się zmienia: rosną rachunki, kończy się rata, przychodzi podwyżka.

Zasada 50/30/20 nie jest sztywną regułą, tylko punktem wyjścia, który pozwala ułożyć pieniądze tak, by starczyło i na życie, i na spokój.