Silny ból w klatce piersiowej promieniujący do lewej ręki to obraz zawału, który znamy z filmów. U kobiet objawy bywają mniej oczywiste i dlatego zbyt często są lekceważone.
Choroby serca to nie męski problem
Choroby sercowo-naczyniowe są najczęstszą przyczyną zgonów kobiet w Polsce i na świecie, częstszą niż nowotwory. Mimo to wiele kobiet, a czasem i lekarzy, kojarzy zawał głównie z mężczyznami. Badania pokazują, że kobiety później wzywają pomoc i później trafiają do szpitala, co pogarsza rokowania.
Częściej też tłumaczą swoje objawy stresem, zmęczeniem czy problemami z żołądkiem. Nie chcą „robić zamieszania” ani niepokoić bliskich, więc czekają, aż ból minie. W zawale to czekanie bywa najgroźniejsze.
Objawy, które mogą świadczyć o zawale
Ból lub ucisk w klatce piersiowej pozostaje najczęstszym objawem także u kobiet. Częściej niż u mężczyzn towarzyszą mu jednak lub go zastępują:
- duszność, nawet bez bólu,
- nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu przypominający niestrawność,
- ból pleców, szyi, żuchwy lub ramion,
- zimny pot, zawroty głowy, uczucie omdlewania,
- nagłe, niewytłumaczalne osłabienie lub zmęczenie,
- lęk, poczucie, że dzieje się coś bardzo złego.
Objawy mogą narastać stopniowo, pojawiać się w spoczynku lub w nocy. Łatwo uznać je za grypę żołądkową, przemęczenie czy stres. Czasem kilka dni lub tygodni wcześniej pojawiają się sygnały ostrzegawcze: nietypowe zmęczenie, zadyszka przy wysiłku, który wcześniej nie sprawiał kłopotu, czy problemy ze snem.
Co robić
Jeśli podejrzewasz zawał u siebie lub kogoś bliskiego:
- natychmiast dzwoń pod 112 lub 999, nie jedź samodzielnie do szpitala,
- przerwij wysiłek, usiądź lub połóż się w pozycji półsiedzącej,
- nie czekaj, aż ból przejdzie, i nie odkładaj telefonu do rana,
- przekaż dyspozytorowi, jakie leki przyjmujesz i na co chorujesz,
- jeśli to możliwe, otwórz drzwi wejściowe, by ułatwić dojście ratownikom.
Nie prowadź samochodu do szpitala i nie proś o podwiezienie sąsiadki. Zespół ratownictwa może rozpocząć leczenie już w drodze i zawieźć Cię prosto do ośrodka, w którym udrażnia się tętnice.
W zawale liczy się czas. Im szybciej udrożni się zamkniętą tętnicę, tym mniej mięśnia sercowego obumrze, a tym samym większa szansa na powrót do pełnej sprawności.
Kto jest bardziej narażony
Ryzyko zwiększają nadciśnienie, cukrzyca, wysoki cholesterol, palenie, otyłość, brak ruchu i przewlekły stres. U kobiet dochodzą czynniki specyficzne: menopauza, zwłaszcza wczesna, nadciśnienie lub cukrzyca w ciąży, stan przedrzucawkowy, zespół policystycznych jajników i choroby autoimmunologiczne, takie jak toczeń czy reumatoidalne zapalenie stawów.
Na serce działają też przewlekły stres i depresja, które częściej dotykają kobiet. U kobiet częściej niż u mężczyzn zdarzają się także zawały bez wyraźnych zwężeń w tętnicach wieńcowych, na przykład wywołane ich skurczem lub rozwarstwieniem. Bywają związane z silnym stresem, a rozpoznaje się je w szpitalu.
Jeśli masz którykolwiek z tych czynników, powiedz o tym lekarzowi i regularnie kontroluj ciśnienie, cholesterol i cukier. Wiele kobiet nie wie, że powikłania ciąży sprzed lat mają znaczenie dla serca także po pięćdziesiątce, więc warto o nich wspomnieć przy każdej wizycie.
Znajomość tych objawów może uratować życie Tobie, mamie, siostrze czy przyjaciółce, dlatego mów o nich głośno i bez wstydu wzywaj pomoc.
